فصلنامه علمی پژوهشهای فضا و مکان در شهر

چکیده نرخ سریع توسعه شهرها باعث ایجاد تغییراتی گسترده در الگوی کاربری اراضی پیرامون شهرها شده است و این اثرات ناشی از توسعه شهر و شهرنشینی در کشورهای درحال‌توسعه و توسعه‌یافته قابل‌مشاهده می‌باشد. درایران به‌عنوان یک کشور درحال‌توسعه نرخ رشد بسیارزیاد بوده و به دنبال آن تغییرات گسترده‌ای درزمینه تغییرات اراضی رخ‌داده است.شناخت روند تغییرات کاربری زمین و عوامل مؤثر برآن می‌تواندبه شناسایی مشکلات و فهم هر چه‌بهتر مسائل شهری کمک کند و به‌عنوان ابزاری در اختیار مدیران و برنامه‌ریزان شهری برای پیش‌بینی روندآتی رشد و توسعه شهرها قرارگیردو مدیریتی کارا بــرای شــهرها به دنبال داشته باشد. یکی از چالش‌برانگیزترین مسائل ایران درسال‌های اخیر تغییرکاربری زمین شهری است که اگر این تغییرات به‌صورت کنترل نشده انجام پذیرد اثرات جبران‌ناپذیری رابه دنبال خواهدداشت. با توجه به گسترش این تغییرات طراحی و برنامه‌ریزی شهری با استفاده از آزمون و خطا و بررسی‌ها انجام‌شده همواره باید در پی تطبیق خود با شرایط فعلی و آتی باشند و نیازمند تجدید نظرات در استاندارهای پیشین هستند. به همین علت امروزه بحث برنامه‌ریزی انعطاف‌پذیر مطرح‌شده و موردتوجه قرارگرفته است تا بتواند آثار مطلوب‌تری نسبت به گذشته را در پی داشته باشد. بیشترین تغییرکاربری صورت گرفته در اراضی شهرها، مرتبط با تبدیل کاربری زمین‌های کشاورزی به کاربری‌های شهری است که موجب ناپایداری بیشتر شهرها می‌شود ،این امر ناشی از ارزش‌افزوده تغییرکاربری در فضاهای شهری می‌باشد. شهرداری‌ها با در دست داشتن ابزارهای کنترل نقش بسیار مؤثری در حفاظت از اراضی طبیعی موجود دارندو با استفاده از ابزارهای کنترلگرایانه خود می‌توانند جلوی تغییرات کاربری‌های زمین‌های طبیعی به دیگرکاربری‌ها را بگیرند.