فصلنامه علمی پژوهشهای فضا و مکان در شهر

بررسی انعطاف‌پذیری فضاهای شهری در دوران همه گیری کووید 19

نویسندگان

میلاد دوستوندی 1
مریم اکبری 2
کسری کتاب‌اللهی 3

1 دانشجوی دکتری شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

2 کارشناسی ارشد برنامه ریزی شهری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

3 دکتری شهرسازی، پژوهشگر دانشگاه پل تکنیک میلان، ایتالیا

https://doi.org/10.22034/jspr.2022.702050
چکیده
فضاهای شهری همواره نقطه عطف برنامه ریزی و اندیشه به شهر در نظر گرفته شده است. نقش این فضاها در دوره همه گیری، اهمیت دوچندانی یافت. تجربه دوره قرنطینه و همچنین رعایت فاصله گذاری اجتماعی از جمله مواردی بود که سبب بازاندیشی در مورد نحوة شکل دهی فضاهای شهری همسو با شرایط جدیدی بود که بیماری کووید- 19 و سویه های جدید آن، بر زیست شهروندان تحمیل نمود. لذا هدف اصلی پژوهش حاضر ارائه چارچوب جهت خلق فضاهای شهری تاب آور و انعطاف پذیر به اقتضای دوران بعد از همه گیری کووید، می باشد. این پژوهش علمی مروری بوده و براساس تناظر تجربیات و ادبیات سه مفهوم بنیادین “فضاهای شهری، تاب آوری و انعطاف پذیری و همچنین تأثیرات و تأثرات دوسویه فضاهای شهری و همه گیری کووید- 19 ” تکوین یافته است. لذا با تکیه بر پژوهش های انجام گرفته از ابتدای ظهور همه گیری، منابع انتخاب و مطالعات صورت پذیرفت. یافته های پژوهش نشان می دهد که افزایش تاب آوری در فضاهای شهری از طریق تبیین رویکردهای کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت از طریق توجه توأمان به عوامل کالبدی و غیرکالبدی همچون مسائل اجتماعی، رفتاری، اقتصادی و غیره، امکان پذیر بوده و پیشنهاد هایی در راستای تحقق این امر با توجه به شرایط زمینه ای کشور ایران پیشنهاد می گردد.

کلیدواژه‌ها

همه گیری
کووید- 19
انعطاف پذیری
فضای شهری
سلامت

عنوان مقاله English

the flexibility of urban spaces during the Covid-19 pandemic

نویسندگان English

Milad Doostvandi 1
Maryam Akbari 2
Kasra Ketabollahi 3
1 Ph.D student in urban planning, Faculty of Art and Architecture, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran
2 Master`s student in Urban Planning, Faculty of Art and Architecture, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran
3 Ph.D in Urbanism, Researcher at the Polytechnic University of Milan, Italy
چکیده English

Urban spaces have always been considered as a milestone of planning and thought to the city. The role of these spaces in the pandemic was doubled in importance. The experience of quarantine and observance of social distancing were among the issues that led to a rethinking of how urban spaces were formed in line with the new conditions that COVID-19 and its new strains imposed on citizens’ life. Therefore, the main purpose of this study was to provide a framework for creating resilient and flexible urban spaces in accordant period after COVID-19 pandemic. This scientific research is reviewed and based on the review of experiences and literature, three basic concepts of “urban spaces, resilience and flexibility as well as the effects and influences of two sides of urban spaces and covid-19 pandemic” have been developed. Therefore, based on the researchers conducted from the beginning of the pandemic, selected resources and studies were carried out. The findings show that increasing resilience in urban spaces is possible by explaining medium, medium and long-term approaches through combined attention to physical and non-physical factors such as social, behavioral, economic, etc. and suggestions are suggested to achieve this according to the underlying conditions of Iran.
 

کلیدواژه‌ها English

pandemic
COVID-19
flexibility
urban space
health

  •  

    • افهمی، رضا و مصطفی، علیزاده. (1391) زیبایی شناسی فضاهای انعطاف­پذیر، کتاب ماه هنر، 173، 56 -63.
    • پاکزاد، جهانشاه. (1391)، مبانی نظری و فرآیند طراحی شهری، چاپ پنجم، تهران: انتشارات شهیدی.
    • پورجعفر، محمدرضا، محمودی­نژاد، هادی. (1388)، طراحی شهری و سرمایه اجتماعی در فضای شهری، چاپ اول، تهران: نشر هله.
    • توسلی، محمود، بنیادی، ناصر. (1386)، طراحی فضای شهری؛ فضاهای شهری و جایگاه آن­ها در زندگی و سیمای شهری، چاپ دوم، تهران: انتشارات شهیدی.
    • تولایی، نوین (1382)، «فضای شهری و روابط اجتماعی– فرهنگی»، فصلنامه پژوهش فرهنگی، 5، 109 –
    • تیبالدز، فرانسیس (1383)، «شهرسازی شهروندگرا؛ ارتقای عرصه­های همگانی در شهرها و محیط­های شهری»، ترجمه محمد احمدی‌نژاد، چاپ اول، اصفهان: نشر خاک.
    • حبیب، فرخ؛ نادرى، سید مجید؛ جهانشاهلو، لعلا؛ فروزان گهر، حمیده. (1391)، سنجش چارچوب ارزیابى سرمایه اجتماعى در ساختار شهر با تأکید بر نقش فضاهاى عمومى (مطالعه موردى: شهر تهران)، فصلنامه هویت شهر.
    • حیدری، محمد تقی، رسولی، محمد و سعید پور، شراره. (1399)، تبیین تاب­آوری شهرها در برابر بیماری‌های عفونی (کووید-19) (مطالعه موردی: شهر زنجان)، نشریه آمایش محیط، 56، 127- 152.
    • خادمی، مسعود، علی­پور، روجا، امیرخانی، آرین و لیلیان، محمدرضا. (1389)، مطلوبیت خیابان­های شهری؛ نگرشی نو بر کیفیت فضایی و خوانایی خیابان­های شهری، چاپ اول، تهران: انتشارات هله.
    • دارابی، حسن، آشتیانی، ریحانه، رضایی انور، منا و فارسی زاده، ندا. (1400)، واکاوی ارتباط میان فضاهای باز شهری و همه گیری بیماری کووید-19، فصلنامه دانش پیشگیری و مدیریت بحران، 11 (2).
    • دهخدا، علی اکبر. (1377)، لغت نامه. تهران: دانشگاه تهران.
    • زندیه، مهدی، مهدوی نژاد، محمد جواد. (1401)، پساکرونا درسهایی از تأثیر کووید-19 بر حضور سالمندان در فضاهای باز جمعی، نشریه نقش جهان، 12 (2).
    • سروری، هادی (1399)، ارزیابی مؤلفه‌های انعطاف پذیری فضاهای شهری در مشهد، پژوهشنامه خراسان بزرگ، 38.
    • سلطانی، علی و نامداریان، احمدعلی. (1389)، بررسی تأثیر نیروهای مختلف در شکل­گیری فضای شهری، هویت شهر، 5 (7)، 123 –
    • صالحی، اسماعیل. (1387)، ویژگی­های محیطی فضاهای شهری امن، چاپ اول، تهران: نشر مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری.
    • فلاح، مسعود، مسعود، محمد، بنیادی، ناصر، قلعه‌نویی، محمود. (1398)، تبیین شاخص­های فضای شهری انعطاف پذیر در شهرهای ساحلی با بهره گیری از مدل دلفی (مطالعه موردی شهرهای رامسر و بابلسر)، فصلنامه علمی پژوهشی نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی، 12 (1)، 741- 763.
    • قاسمی، ایرج. (1399)، پیامدهای کرونا بر شهر و شهرسازی آینده، نشریه ارزیابی تأثیرات اجتماعی، 2، 227 –
    • کاویانی، الهام، افضلیان، خسرو، صحاف، محمد خسرو، سیدالحسینی، سید مسلم (1400)، تأثیر همه گیری کووید-19 بر ویژگی‌های کالبدی- رفتاری فضاهای عمومی (مطالعه موردی: شهر مشهد)، فصلنامه شهر پایدار، 4(4)، 1-15.
    • کرمونا، متیو، تیم، اک، تنروتیسدل، استیون. (1388)، مکان­های عمومی، فضاهای شهری: ابعاد گوناگون طراحی شهری، ترجمه قرایی، شکوهی، اهری و صالحی، چاپ اول، تهران: انتشارات دانشگاه هنر.
    • کیانی، اکبر، سالاری سردری، فرضعلی. (1390)، بررسی و ارزیابی اولویت­های منظر فضاهای عمومی شهر عسلویه با استفاده از مدل ANP"، باغ نظر، 18 (8)، 25- 38.
    • گلکار، کوروش. (1378)، «کندوکاوی در تعریف طراحی شهری»، چاپ اول، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری ایران.
    • ماجدی، حمید، الهام منصوری و آذین حاجی احمدی. (1390)، بازتعریف فضای شهری (مطالعه موردی محور ولیعصر حد فاصل میدان ولیعصر تا چهارراه ولیعصر) مدیریت شهری، ۲۷، 263-283.
    • مدنی پور، علی. (1387)، فضاهای عمومی و خصوصی شهر، ترجمه فرشاد نوریان، چاپ اول، تهران: نشر شرکت پردازش و برنامه­ریزی شهری.
    • نقی­زاده، محمد. (1389)، تحلیل و طراحی فضای شهری؛ مبانی، تعاریف، معیارها و شیوه­ها، چاپ اول، انتشارات جهاد دانشگاهی، تهران.
    • Afrin, S. Chowdhury, F. J. & Rahman, M. M. (2021). Covid-19 Pandemic: Rethinking Strategies For Resilient Urban Design, Perceptions, And Planning. Frontiers In Sustainable Cities, 3, 668263.
    • Barbarossa, Luca. (2020) The Post Pandemic City: Challenges And Opportunities For A Non- Motorized Urban Environment: An Overview Of Italian Cases, Journal Of Sustainability, Vol. 12, No. 17, Pp. 1-19
    • Bentley, Ein (2003), Responsive Environments, A Book For Designers, Mustafa Translation Behzadfar, Tehran, University Of Science And Technology Publications.
    • Bherwani, H. Indorkar, T. Sangamnere, R. Gupta, A. Anshul, A. Nair, M. M. & Kumar, R. (2021). Investigation Of Adoption And Cognizance Of Urban Green Spaces In India: Post COVID-19 Scenarios. Current Research In Environmental Sustainability, 3, 100088.
    • Chau, L.W. (2000). Designing Better City Centres: Toward Improving Sustainability And Livability. Brisbane, QUT, Unpublished M. Blt. Env. (Urb. Des.) Dissertation.
    • Cheshmehzangi, A. (2020). 10 Adaptive Measures For Public Places To Face The COVID 19 Pandemic Outbreak. City & Society, 32(2).
    • Cheval, S. Mihai Adamescu, C. Georgiadis, T. Herrnegger, M. Piticar, A. & Legates, D. R. (2020). Observed And Potential Impacts Of The COVID-19 Pandemic On The Environment. International Journal Of Environmental Research And Public Health, 17(11), 4140.
    • Davis, I. & Izadkhah, Y. O. (2006). Building Resilient Urban Communities. Open House International.
    • Dietz, L. Horve, P. F. Coil, D. A. Fretz, M. Eisen, J. A. & Van Den Wymelenberg, K. (2020). 2019 Novel Coronavirus (COVID-19) Pandemic: Built Environment Considerations To Reduce Transmission. Msystems, 5(2), E00245-20.
    • El Khateeb, S. & Shawket, I. M. (2022). A New Perception; Generating Well-Being Urban Public Spaces After The Era Of Pandemics. Developments In The Built Environment, 9, 100065.
    • Eltarabily, S. & Elghezanwy, D. (2020). Post-Pandemic Cities-The Impact Of COVID-19 On Cities And Urban Design. Architecture Research, 10(3), 75-84.
    • Freeman, Shirra. & Eykelbosh, Angela. (2020) COVID-19 And Outdoor Safety: Considerations For Use Of Outdoor Recreational Spaces, Edition1, Publisher National Collaborating Centre For Environmental Health.
    • Hassan, A. M. & Megahed, N. A. (2021). COVID-19 And Urban Spaces: A New Integrated CFD Approach For Public Health Opportunities. Building And Environment, 204, 108131.
    • Heo, S. Desai, M. U. Lowe, S. R. & Bell, M. L. (2021). Impact Of Changed Use Of Greenspace During COVID-19 Pandemic On Depression And Anxiety. International Journal Of Environmental Research And Public Health, 18(11), 5842.
    • Honey-Rosés, J. Anguelovski, I. Chireh, V. K. Daher, C. Konijnendijk Van Den Bosch, C. Litt, J. S. ... & Nieuwenhuijsen, M. J. (2021). The Impact Of COVID-19 On Public Space: An Early Review Of The Emerging Questions–Design, Perceptions And Inequities. Cities & Health, 5(Sup1), S263-S279.
    • Honey-Roses, Jordi. & Anguelovski, Isabelle. & Bohigas, Josep. & Chireh, Vincent. & Daher, Carolyn. & Konijnendijk, Cecil. & Jill, Litt. (2020) The Impact Of COVID-19 On Public Space: A Review Of The Emerging Questions, Journal Of Cities & Health, Vol. 5, No. 1, Pp. 1-20
    • Israelsson, N; And B. Hansson. (2009). “Factors Influencing Flexibility In Buildings”. Structural Survey. (Vol 27), 138- 147.
    • Jacobs, A. (1993). Great Streets. Cambridge, Mass.: MIT Press.
    • Janson, P. (2020). Third Places During COVID-19: Investigating The Effects Of Third Place Inaccessibility On Psychologicalwell-Being. Bachelor’s Thesis, University Of Groningen, Groningen, The Netherlands.
    • Klein, R. J. Nicholls, R. J. & Thomalla, F. (2003). Resilience To Natural Hazards: How Useful Is This Concept? Global Environmental Change Part B: Environmental Hazards, 5(1), 35-45.
    • Lang, John (1995), "The Human Dimension Of Urban Design". 17, 25 – 36
    • Lazarević, E. V. Keković, Z. & Antonić, B. (2018). In Search Of The Principles Of Resilient Urban Design: Implementability Of The Principles In The Case Of The Cities In Serbia. Energy And Buildings, 158, 1130-1138.
    • Lekić Glavan, O. Nikolić, N. Folić, B. Vitošević, B. Mitrović, A. & Kosanović, S. (2022). COVID-19 And City Space: Impact And Perspectives. Sustainability, 14(3), 1885.
    • Liu, S. & Wang, X. (2021). Reexamine The Value Of Urban Pocket Parks Under The Impact Of The COVID-19. Urban Forestry & Urban Greening, 64, 127294.
    • Lopez, B. Kennedy, C. Field, C. & Mcphearson, T. (2021). Who Benefits From Urban Green Spaces During Times Of Crisis? Perception And Use Of Urban Green Spaces In New York City During The COVID-19 Pandemic. Urban Forestry & Urban Greening, 65, 127354.
    • Magramo, K. And Yeo, R. (2021). Coronavirus: Hong Kong Gym Cluster Grows And More Buildings Locked Down, As 24 New Cases Of Covid-19 Spark Fears Of Fifth Wave In City
    • Mccunn, Lindsay J. (2020) The Importance Of Nature To City Living During The COVID-19 Pandemic: Considerations And Goals From Environmental Psychology, Journal Of Cities & Health, Vol. 5, No. 1, Pp. 1-4
    • (2021). Streets For Pandemic Response & Recover. National Association Of City Transportation Officials
    • (2020). Respacing Our Cities For Resilience Report. Organisation For Economic Co-Operation And Development.
    • Öztek, E. & Karakaş, B. (2021). Back To The Future: Interpretation Of Post-COVID-19 Architecture Through 1960s Futurism. Idealkent, (COVID-19 Sonrası Kentsel Kamusal Mekânların Dönüşümü), 564-585.
    • Pasmore, W. A. (1994). Creating Strategic Change: Designing The Flexible High-Performing Organization. John Wiley & Sons.
    • Paumier, Cy. (2004). Creating A Vibrant City Centre: Urban Design And Regeneration Principles. Washington D.C.: ULI- The Urban Land Institute.
    • Polko, A. (2010). Public Space Development In The Context Of Urban And Regional Resilience. Cambridge Journal Of Regions, Economy And Society, 3(1).
    • Ravagnan, C. Rossi, F. & Amiriaref, M. (2022). Sustainable Mobility And Resilient Urban Spaces In The United Kingdom. Practices And Proposals. Transportation Research Procedia, 60, 164-171.
    • Rogers, W (2003), "The Excellent City Park System In What Makes It Great & How To Getthere", P. Hamik (Ed), Washington DC, International City Managers Association.
    • E. (2020). Usage Of Private Cars At Leastweekly Since Arrival Of COVID-19 Globally. Statista
    • Samuelsson, K. Barthel, S. Colding, J. Macassa, G. & Giusti, M. (2020). Urban Nature As A Source Of Resilience During Social Distancing Amidst The Coronavirus Pandemic. Digitala Vetenskapliga Arkivet
    • Sandford, A. (2020). Coronavirus: Half Of Humanity Now On Lockdown As 90 Countries Call For Confinement. Euronews.
    • Thompson, C. W. (2002). Urban Open Space In The 21st Century. Landscape And Urban Planning, 60(2), 59-72.
    • Thompson, C. W. (2002). Urban Open Space In The 21st Century. Landscape And Urban Planning, 60(2), 59-72.
    • Venter, Z. S. Barton, D. N. Gundersen, V. Figari, H. & Nowell, M. S. (2021). Back To Nature: Norwegians Sustain Increased Recreational Use Of Urban Green Space Months After The COVID-19 Outbreak. Landscape And Urban Planning, 214, 104175.
    • Verma, Ashok. & Sadguru, Prakash. (2020) Impact Of Covid-19 On Environment And Society, Journal Of Global Biosciences, Vol. 9, No. 5, Pp. 7352-7363.
    • Zambrano-Monserrate, M. A. Ruano, M. A. & Sanchez-Alcalde, L. (2020). Indirect Effects Of COVID-19 On The Environment. Science Of The Total Environment, 728, 138813.

     

صفحه اصلی

ارسال مقاله

تماس با ما