مروری بر تجربه «طرح پیرایش، مرمت و ساماندهی جداره‌های شهری» (مورد مطالعه: اصفهان، خیابان علم‌الهدی و خیابان عسکریه)

نویسنده

دکترای شهرسازی، عضو هیئت علمی و مربی جهاد دانشگاهی واحد اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده
توجه به منظر شهری با توجه به اینکه بیشترین ارتباط بصری شهروندان با بدنه شهری را در برگرفته و منتقل کننده اطلاعات زیادی از محیط پیرامون به افراد است، همواره یکی از مهم ترین دغدغه های پژوهشی و اجرایی پژوهشگران و صاحب نظران حوزه معماری و شهرسازی است. امروزه با توجه به عدم وجود ضوابط منسجم و نظارت دقیق و درست بر اجرای آن در حوزه طراحی و اجرای نماهای شهری، با نوعی اغتشاش بصری و بحران در منظر جداره های شهری روبه رو هستیم. از این رو با تعریف برنامه هایی با چارچوب مدیریت و ساماندهی مناظر نازیبای شهری، از سوی حوزه مدیریت شهری، سعی می گردد با راهکارهای مختلف، در راستای ارتقای کیفیت بصری این نماها گام برداشت؛ بنابراین با توجه به میزان مداخله در اجزای نما به منظور اعمال اصلاحات در قالب مرمت، ساماندهی و پیرایش جداره های شهری، در برخی از شهرها با مداخله شهرداری، اقدامات اجرایی در این خصوص انجام گردیده است. از این رو در این مقاله سعی گردیده یکی از اخیرترین تجارب موجود در این حوزه در شهر اصفهان (محورهای عسکریه و علم الهدی) در قالب فرآیند علمی و اجرایی انجام شده، مرور شد و درس هایی که از این تجربه به دست آمده، ارائه گردد. به طور کلی این مطالعه، در پی یافتن پاسخی برای این پرسش است که با چه اقداماتی می توان منظرشهری جداره های شهری موجود را اصلاح و پیرایش نمود؟ و سپس با معرفی 10 گام علمی و اجرایی در طرح «تهیه اسناد اجرایی پروژه پیرایش، مرمت، ساماندهی و نظارت بر اجرا» راهبردهای به دست آمده در چارچوب طرح مذکور به عنوان اقدامات پیرایش شهری، ارائه شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

A Review of Experience “Trimming Out, Renovation and Rearrangement of Urban Facades Projects” (Case Study: Alam-ol-Hoda and Askariyeh Streets, Isfahan)

نویسنده English

Mina Kashani Hamedani
PHD in Urbanism, Faculty member of Academic Center for Education, Culture and Research(ACECR), Isfahan, Iran
چکیده English

Paying attention to the urban landscape is always one of the most important research and executive concerns of researchers and experts in the field of architecture and urban planning, considering that it includes the most visual communication of citizens with the city and transmits a lot of information from the surrounding environment to people. Today, due to the lack of coherent standards and accurate and correct supervision of its implementation in the field of urban facade design and implementation, we are facing a kind of visual turbulence and crisis in the landscape of urban facades. Therefore, by defining programs with the framework of managing and rearrangement ugly urban landscapes, by the urban management, it is tried to take steps to improve the visual quality of these views with different solutions. Thus, according to the amount of intervention in the facade components in order to apply reforms in the form of renovation, rearrangement and trimming out of urban facades, in some cities, with the intervention of the municipality, executive measures have been taken in this regard. Hence, in this research, an attempt has been made to review one of the most recent experiences in this field in the city of Isfahan (Askariyeh and Alam ol-Hoda streets) in the form of a scientific and executive process, and to present the lessons learned from this experience. In general, this study seeks to find an answer to this question that: “what measures can be taken to improve the urban landscape of the existing urban facades? And then by introducing 10 scientific and executive steps in the project which is entitled “preparation of executive documents of the trimming out, renovation, rearrangement and monitoring of implementation”, the strategies obtained in the framework of its plan are presented as urban trimming out measures.

کلیدواژه‌ها English

urban trimming out
visual rearrangement
urban facades
image and urban landscape
Isfahan
  • احمدی، امیدعلی، درویشی، هادی و مؤمنی، سمیه. (1396). ارزیابی تأثیرات اجتماعی و فرهنگی طرح پیرایش شهری و حذف زوائد بصری محور ناصرخسرو. مجله مطالعات جامعه‌شناختی شهری، 8 (25). 141-176.
  • اسدالله‌زاده، طناز و پاکزاد، شادی. (1396). طراحی شهری زمینه‌گرا در ساماندهی جداره‌های شهری بافت‌های تاریخی نمونه موردی: خیابان امام خمینی دامغان. چهارمین کنفرانس ملی معماری و شهرسازی پایداری و تاب‌آوری، از آرمان تا واقعیت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد قزوین.
  • اسمعیلی، فاطمه، چاره‌جو، فرزین و حوریجانی، نسیم. (1399). تحلیل و ارزیابی جداره‌های شهری با تأکید بر زیبایی‌شناسی بصری، با استفاده از روش شبکه‎بندی، نمونه موردی: خیابان انقلاب سنندج. نشریه علمی باغ نظر، 17(82)، 65- 78.
  • اصانلو، حسن و رستمی‌زاده، امیرحسین. (1386). مرمت شهری و ارتقای سیمای شهری (مطالعه موردی: جلفای اصفهان). مجله رهپویه هنر، 3 (1)، 39-47.
  • جعفری، طوفان و نیلی، حمیدرضا. (1394). نظام اجرایی پروژه‌های پیرایش، مرمت و ساماندهی سیمای شهری. مجله منظر، 10 (41)، 50-59.
  • خاک‌زند، مهدی، محمدی، مریم، جم، فاطمه و آقابزرگی، کورش. (1393). شناسایی عوامل مؤثر بر طراحی بدنه‌های شهری با تأکید بر ابعاد زیبایی‌شناسی و زیست‌محیطی مطالعه موردی: خیابان ولیعصر (عج) - شهر قشم. فصلنامه علمی-پژوهشی مطالعات شهری، 10، 15-26.
  • ذکاوت، سینا، رضایی، محمدرضا و پیام، حاتم. (1399). ارتقاء سرزندگی در فضاهای شهری با تأکید بر رویکرد ساماندهی منظر شهری (مطالعه موردی: شهر یاسوج). فصلنامه آمایش محیط، 50، 197- 215.
  • ذکاوت، کامران. (1389). مرمت شهری، دانشگاه تهران، ایران.
  • رجبی امیرآباد، ربابه و رحمانی، بیژن. (1397). ساماندهی سیمای شهری در راستای بهبود کیفیت زندگی شهر ملایر. فصلنامه آمایش محیط، 40، 91- 113.
  • رضایی، مهران و ذبیحی، حسین. (1394). ارتقای کیفی منظرشهری (نمونه موردی خیابان آزادی رجایی شهر کرج). کنفرانس بین‌المللی پژوهش‌های نوین در عمران، معماری و شهرسازی، تهران.
  • شهابیان، پویان و گلی‌پور، مرجان. (2017). مدیریت بصری شهر با تأکید بر نماهای ساختمان. پنجمین کنگره بین‌المللی عمران، معماری و توسعه شهری، تهران، دانشگاه شهید بهشتی.
  • ضوابط و مقررات ارتقای کیفی سیما و منظرشهری (پاکسازی و بهسازی نماها و جداره‌ها، مناسب سازی معابر پیاده‌راهی و پیاده‌روها، ساماندهی به منظر شهری)، مصوب (25/09/1387).
  • ظریف‌پور لنگرودی، آناهیتا، البرزی، فریبا و سهیلی، جمال‌الدین. (1401). بررسی نماهای خیابان‌های شهری از منظر ادراک شهروندان (نمونه موردی: پیاده‌راه 15 خرداد، تهران). مجله تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 22 (66)، 325-341.
  • عرفانی، گوران و دیزانی، احسان. (1389). ساماندهی، از واژه تا عمل؛ قرائت واژه ساماندهی در مداخلات شهری. مجله باغ نظر، 7 (13)، 49-60.
  • عطارد، فرانک و کاشی، حسین. (1396). عناصر تشکیل‌دهنده نماها و جداره‌های شهری. مجله معماری و شهرسازی آرمان‌شهر، 173- 192.
  • فرخیان، امیر و اردلانی، حسین. (1397). بررسی و تحلیل جداره‌های شهری با رویکرد زیبایی‌شناسی. سومین کنفرانس سالانه پژوهش‌های معماری، شهرسازی و مدیریت شهری.
  • قاسمی، ایرج و سلطانی‌فرد، هادی. (1398). تحلیل عوامل مؤثر در بازتولید منظرشهری پس از بهسازی و نوسازی بافت (مطالعة موردی: منطقه 21 تهران). مجله پژوهش‌های جغرافیای برنامه‌ریزی شهری، 7 (1)، 171-188.
  • قربانیان، مهشید، بهزادفر، مصطفی و شریعت‌پرور، فرشید. (1399). تکنیک‌های تحلیل نمای شهری با رویکرد توسعه تحلیل موضوع محور سیمای شهر بر اساس عوامل مؤثر بر جداره شهری از نگاه طراحی شهری. مجله نامه معماری و شهرسازی، 12 (27)، 99-125.
  • قره‌بگلو، مینو، نژاد ابراهیمی، احد و جاویدمهر، ملیحه. (1395). شناسایی معیارهای طراحی منظرشهری با رویکرد پاسخ‌دهی محیطی (نمونه موردی: سرای محله جمالزاده). مجله هفت شهر، 55-56، 103-117.
  • کیانی، اکبر و سالاری سردری، فرضعلی. (1390). بررسی و ارزیابی اولویت‌های منظر فضاهای عمومی شهر عسلویه با استفاده از مدل ANP. مجله باغ نظر، 8 (18)، 25- 38.
  • کیانی، کامیاب و یگانه، منصور. (1398). چارچوب برنامه‌های راهبردی–عملیاتی مدیریت منظر خیابان‌های شهری (مطالعه موردی: خیابان امیرکبیر تهران). نشریه مطالعات علوم محیط زیست، 4 (3)، 1760- 1767.
  • ماهان، امین و منصوری، سیدامین. (1396). مفهوم منظر با تأکید بر نظر صاحب‌نظران رشته‌های مختلف. مجله باغ نظر، 14 (47)، 17-28.
  • محمدی، مریم. (1395). شناسایی عوامل مؤثر بر خلق جداره‌های شهری واجد معنا نمونه موردی: خیابان شریعتی در منطقه 7 شهرداری. معاونت مطالعات و برنامه‌ریزی امور زیرساخت و طرح جامع مدیریت مطالعات و برنامه‌ریزی امور معماری و شهرسازی، دانش شهر، 354.
  • محملی ابیانه، حمیدرضا. (1390). ارزیابی مفهوم منظر در طرح‌های شهری مقایسه تطبیقی سیر تکوین طرح‌های جامع تهران با تجارب جهانی. فصلنامه علمی- پژوهشی باغ نظر، 8 (17)، 95-104.
  • مزینی، منوچهر. (1387). مقالاتی در باب شهر و شهرسازی. انتشارات دانشگاه تهران، تهران.
  • ملکی، سعید و احمدی، توران. (1392). بررسی کیفیت بصری سیما و منظر شهری ایلام. مجله فرهنگ ایلام، 38، 1-17.
  • موسوی سروینه باغی، الهه و صادقی، علیرضا. (1395). ارائه فرایند طراحی جداره‌های شهری در جهت ارتقای کیفیت‌های بصری زیبایی‌شناسی منظر شهری، نمونه موردی: خیابان احمدآباد مشهد. مجله مدیریت شهری، 43، 99-114.
  • وحدت، سلمان، سجادزاده، حسن و کریمی‌مشاور، مهرداد. (1394). تبیین ابعاد مؤثر بر منظر خیابان در جهت ارتقای خوانش منظر فضاهای شهری (مطالعه موردی: خیابان‌های بافت مرکزی شهر همدان). فصلنامه مطالعات شهری، 15، 17-36.