تأثیر عوامل کالبدی و غیرکالبدی بر هویت محله‌ای (نمونه مورد مطالعه: محله ستار، منطقه 15 شهر اصفهان)

نویسندگان

1 کارشناس ارشد برنامه ریزی شهری و منطقه ای، پژوهشگر جهاد دانشگاهی، اصفهان ، ایران

2 دکتری جامعه شناسی، عضو هیئت علمی و مربی جهاد دانشگاهی، اصفهان، ایران

چکیده
هویت محله‌ای را می‌توان تحت تأثیر دو نوع عامل دانست: عوامل کالبدی و عوامل غیرکالبدی یا اجتماعی. هر یک از این عوامل، تأثیر منحصربه‌فرد خود را بر هویت یک مکان یا یک محله دارند. درک ارتباط این عناصر و میزان تأثیر آن‌ها می‌تواند به برنامه‌ریزی موثرتری در جهت ارتقای هویت یک محله بیانجامد. هدف اصلی این پژوهش فراهم کردن درکی عمیق‌تر از تأثیر عوامل کالبدی و غیرکالبدی بر هویت محله است. بااین‌حال، امکان مطالعه تمامی عوامل تأثیرگذار در این پژوهش وجود ندارد. ازاین‌رو، عواملی در پژوهش وارد شدند که در طی کاوش‌های میدانی مشخص شد که عواملی چالش‌برانگیز در محله هستند. این عوامل عبارت‌اند از: «روابط همسایگی و امنیت به‌عنوان عوامل غیرکالبدی، منظر محله، ایمنی و دسترسی به خدمات به‌عنوان عوامل کالبدی». این پژوهش بر مبنای تحلیل کمی 100 پرسشنامه با استفاده از نرم‌افزار SmartPLS انجام شده است. تعداد نمونه نیز بر مبنای فرمول  کوکران تعیین شده است. درنهایت، یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد همه این عوامل، به جز عامل ایمنی، تاثیر معناداری بر هویت محله‌ای دارند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

The effect of physical and non-physical factors on neighborhood Identity (Case Study: Sattar Neighborhood, District 15 of Isfahan City)

نویسندگان English

Maryam karimi Azar 1
mehri shahzeidi 2
1 Researcher at Academic Center for Education, Culture and Research (ACECR), Isfahan, Iran
2 Ph.D in Sociology, Faculty member of Academic Center for Education, Culture and Research (ACECR), Isfahan, Iran
چکیده English

 
 
Neighborhood identity can be affected by two types of factors: Physical and non-physical (social) factors. Each of these factors have their nique impact on the identity of a place or a neighborhood. Understanding the relationship between factors and their effect size might lead to a more effective planning in order to improve neighborhood identity. The main goal of this research is providing profound perception of physical and social factors effects on neighborhood identity. However, it is not possible to put all factors in a research. So, we have selected critical factors through field work, which includes neighbors’ relationship and security as social factors and neighborhood landscape, safety, and accessibility as physical factors. This research is based on a quantitative analysis of 100 questioners by using SmartPLS software. Sample size was determined by employing a Cochran formula. It emerges that, all factors havesignificant effect on neighborhood identity except for safety.

کلیدواژه‌ها English

Neighborhood
Neighborhood Identity
Physical Identity
Social Identity
  • افروغ، عماد (1377)، «فضا و نابرابری اجتماعی، ارائه الگویی برای جدایی‌گزینی فضایی و پیامدهای آن»، تهران، انتشارات دانشگاه تربیت مدرس.
  • بهزادفر، مصطفی (1386)، «هویت شهر، نگاهی به هویت شهر تهران»، تهران، نشر شهر.
  • جهانی دولت‌آباد، رحمان؛ شماعی، علی؛ اسماعیل جهانی دولت‌آباد (1392)، «سنجش میزان هویت محله‌ای با تأکید بر نقش نهادهای مردمی در منطقه 7 تهران»، نشریه تحقیقات کاربردی علوم اجتماعی، سال سیزدهم، شماره 31.
  • چپ من، دیوید (1386)، «آفرینش محلات و مکان‌ها در محیط انسان‌ساخت»، ترجمه شهرزاد فریادی و منوچهر طبیبیان، انتشارات دانشگاه تهران، تهران، ایران.
  • حبیب، فرح (1385)، «کندوکاوی در معنای شکل شهر»، نشریه هنرهای زیبا، شماره 25، صص 5-14، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
  • حبیبی، سید محسن (1382)، «چگونگی الگوپذیری و تجدید سازمان استخوان‌بندی محله»، نشریه هنرهای زیبا، شماره 13، صص 39-32، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
  • حبیبی، رعنا سادات (1387)، «تصویرهای ذهنی و مفهوم مکان»، نشریه هنرهای زیبا، شماره 35، صص 50-39، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
  • دانشپور، سید عبدالهادی؛ سپهری مقدم، منصور؛ چرخیان، مریم (1388)، «تبیین مدل دل‌بستگی به مکان و بررسی عناصر و ابعاد مختلف آن»، نشریه هنرهای زیبا، شماره 38، صص 48-37، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
  • رستگارخالد، امیر؛ سلمانی بیدگلی، مسعود و سمیه آران دشتی (1393)، «بررسی رابطه سرمایه اجتماعی همسایگی بااحساس امنیت محله‌ای (موردمطالعه: شهر آران و بیدگل)»، مطالعات جامعه‌شناختی شهری، سال چهارم، شماره یازده.
  • شکویی، حسین (1372)، «جغرافیای اجتماعی شهرها، اکولوژی اجتماعی»، انتشارات جهاد دانشگاهی، تهران.
  • عبداللهی، مجید؛ صرافی، مظفر؛ توکلی نیا، جمیله (1389)، «بررسی نظری مفهوم محله و بازتعریف آن با تأکید بر شرایط محله‌های شهری ایران»، نشریه پژوهش‌های جغرافیای انسانی، شماره 72، صص 102-83، تهران، ایران.
  • عزیزی، محمدمهدی (1385)، «محله مسکونی پایدار: نمونه موردی نارمک»، نشریه هنرهای زیبا، شماره 27، صص 46-35، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
  • فلاحت، محمدصادق (1385)، «مفهوم حس مکان و عوامل شکل‌دهنده آن»، نشریه هنرهای زیبا، شماره 26، صص 66-57، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
  • قاسمی اصفهانی، مروارید (1383)، «اهل کجا هستیم؟ (هویت بخشی به بافت‌های مسکونی)»، انتشارات روزنه، تهران.
  • قاسمی، وحید؛ نگینی، سمیه (1389)، «بررسی تأثیر بافت محلات بر هویت اجتماعی، با تأکید بر هویت محله‌ای در شهر اصفهان»، مطالعات و پژوهش‌های شهری و منطقه‌ای، سال دوم، شماره 7.
  • کربلایی نوری، رضا (1385)، «هویت؛ شهر، خاطره»، مجموعه مقالات همایش بین‌المللی شهرهای جدید، انتشارات شرکت عمران شهرهای جدید، تهران.
  • لینچ، کوین (1373)، «سیمای شهر»، ترجمه منوچهر مزینی، انتشارات دانشگاه تهران، تهران.
  • لینچ، کوین (1384)، «شکل خوب شهر»، ترجمه حسین بحرینی، انتشارات دانشگاه تهران، تهران.
  • ماجدی، حمید؛ منصور رضایی، حمید؛ الهام منصوری (1393)، تأویل کارکرد شناختی فضاهای عمومی محله‌ای از منظر هویت (نمونه موردی: محله نازی‌آباد و مهران تهران)، فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، دوره هفتم، شماره 4.
  • معاونت برنامه‌ریزی، پژوهش و فناوری اطلاعات شهرداری اصفهان (1394)، «آمارنامه شهر اصفهان»، اصفهان.
  • میرمقتدایی، مهتا (1383) «معیارهای شناخت و ارزیابی هویت کالبدی شهرها»، نشریه هنرهای زیبا، شماره 10، صص 29-38.
  • میرمقتدایی، مهتا (1388)، «معیارهای سنجش امکان شکل‌گیری، ثبت و انتقال خاطرات جمعی در شهر (مطالعه موردی تهران)»، نشریه هنرهای زیبا، شماره 37، صص 16-5، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
  • وحیدا، فریدون؛ نگینی، سمیه (1391)، ساخت و اعتبار یابی مقیاس هویت محله‌ای، مطالعات شهری، سال دوم، شماره 2.
  • هودسنی، هانیه (1384)، «بهبود ساختاری، فضایی محلات شهری در چارچوب توسعه محله‌ای پایدار»، پایان‌نامه برای دریافت کارشناسی ارشد رشته شهرسازی دانشکده هنر، دانشگاه تربیت مدرس.
  • Barton, Hugh, et al (2003), “Shaping Neighborhoods: A guide for health, sustainability and vitality”, Spon press, London and New York.
  • Cowan, Robert, 2005, “The Dictionary of Urbanism”, London, Street Wise Press.
  • Foth, Marcus (2004), “Designing networks for sustainable neighborhoods (A case study of a student apartment complex)”, Creative Industries Research and Applications Centre, Queensland University of Technology, Brisbane QLD 4059, Australia.