فصلنامه علمی پژوهشهای فضا و مکان در شهر

ارزیابی و تحلیل سطح توسعه‌یافتگی کاربری اراضی شهری در منطقۀ ‌پانزده شهر اصفهان از دیدگاه شهر سالم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

فرشاد طهماسبی‌زاده 1
شیوا بنیادی 2
سعادت قلی‌پور 3
نازنین محمدیان 4

1 مربی گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران.

2 کارشناس مهندسی شهرسازی، نام دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه آزاد اصفهان(خوراسگان)، اصفهان، ایران.

3 مسئول شهرسازی و توسعه شهری شهرداری کوت عبدالله، خوزستان، ایران.

4 کارشناس ارشد طراحی شهری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

https://doi.org/10.22034/jspr.2024.2019858.1053
چکیده
کاربری اراضی شهری، هستۀ اصلی برنامه‌ریزی شهری و محور توسعۀ پایدار شهر است. ارزیابی و تحلیل کاربری‌های شهری، ‌براساس الگوها و استانداردهای بهینۀ زیست در جوامع شهری ضرورتی انکارناپذیر است. هدف از این پژوهش ارزیابی و تحلیل کمی سطح توسعۀ کاربری اراضی وضع موجود در منطقۀ پانزده شهر اصفهان از دیدگاه شهر سالم است. منطقۀ ‌پانزده اصفهان در سال 1392 به شهر اصفهان الحاق شد و ‌ازنظر توسعۀ کاربری اراضی با سایر مناطق شهر متفاوت است. ‌ازنظر روش­شناسی ‌براساس ماهیت هدف، این پژوهش از نوع کاربردی و ‌براساس ماهیت روش از نوع توصیفی-موردی و تحلیلی است. در گردآوری داده‌ها از روش اسنادی و پرسش‌نامه، در تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از استانداردهای شهر سالم و مدل ضریب مکانی شاخص (LQ) و آزمون تی‌تک نمونه‌ای استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که وضعیت توسعه‌یافتگی کاربری‌های خدمات تجاری، آموزشی، بهداشتی و درمانی، پارک و فضای سبز، ورزشی، فرهنگی، مذهبی و... در منطقۀ ‌پانزدۀ شهر اصفهان در مقایسه با سرانه‌های شهر سالم، سرانه‌های استاندارد شورای‌عالی شهرسازی و معماری، سرانه‌های پیشنهادی طرح بازنگری طرح تفصیلی شهر اصفهان و سرانه‌های وضعیت موجود کل شهر اصفهان نامطلوب و نامناسب است. همچنین تحلیل آزمون تی نشان داده است که وضعیت دسترسی به شاخص‌های شهر سالم از دیدگاه شهروندان نیز نامطلوب است. این نتایج نشان می‌دهد که منطقۀ ‌پانزده اصفهان نیازمند ارتقای شاخص‌های توسعه در زمینۀ نیازهای اساسی زندگی شهری در کاربری اراضی است.

کلیدواژه‌ها

کاربری اراضی
شهر سالم
مدل ضریب مکانی
منطقۀ ‌پانزده اصفهان

موضوعات

عنوان مقاله English

Assessment and analysis of the level of development and land use in urban areas in Region 15 of Isfahan city from the perspective of a healthy city

نویسندگان English

Farshad Tahmasebizadeh 1
Shiva Bonyadi 2
Saadat Gholipur 3
Nazanin Mohamadian 4
1 Lecturer of Urbanism, Faculty of Architecture and Urbanism, Art University of Isfahan, Isfahan, Iran.
2 Urbanism Engineering, Faculty of Architecture and Urbanism, Islamic Azad University of Isfahan, Isfahan, Iran.
3 Urban Planning and Urban Development Manager, Kut Abdollah Municipality, Khuzestan, Iran.
4 Master of Urban Design, Faculty of Art and Architecture, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.
چکیده English

Urban land use is the central core of urban planning and the axis of sustainable urban development. Evaluating and analyzing urban land uses based on optimal ecological patterns and standards in urban communities is an undeniable necessity. This research aims to quantitatively assess and analyze the level of land use development in the current situation within Region 15 of Isfahan City from the perspective of a healthy city. Region 15 of Isfahan was annexed to the city of Isfahan in the year 2013 and differs in terms of land use development compared to other areas of the city.
In line with the objective, this research is both applied and descriptive-case study and analytical. Data collection utilized document analysis and questionnaires, while data analysis employed the standards of a healthy city, the Location Quotient (LQ) coefficient model, and a one-sample t-test. The research findings indicate that the development status of land uses in services such as commercial, educational, health, parks and green spaces, sports, cultural, and religious sectors within Region 15 of Isfahan, in comparison to the per capita benchmarks of healthy cities, the provincial standards of the Supreme Council of Urban Planning and Architecture, the proposed benchmarks of the Isfahan detailed plan revision, and the current overall benchmarks of Isfahan city is undesirable and inappropriate. Additionally, the t-test analysis reveals that the accessibility status concerning the indicators of a healthy city from the citizens' perspective is also unfavorable. These results suggest that Region 15 of Isfahan requires enhancement in development indicators concerning the basic urban life needs in land use.

کلیدواژه‌ها English

Land use
Healthy city
Location Quotient model
Region 15 Isfahan
  1. احمدی، حسن (1385)، «ریشه‌های پیدایش ایدۀ شهر سالم»، فصلنامۀ بین‌المللی فنی و مهندسی ساخت شهر، سال سوم. 6(7)، صص 7-15.
  2. برکپور، ناصر و فرحناکی، محمدرضا (1396)، «ارزیابی کمی و کیفی کاربری‌های اراضی حاشیۀ رودخانۀ شهری (نمونۀ موردی: رودخانه آبشوران شهر کرمانشاه)»، چهارمین کنفرانس ملّی معماری و شهرسازی: پایداری و تا‌ب‌آوری از آرمان تا واقعیت، قزوین، https://civilica.com/doc/632096.
  3. بیات، اشکان (1390)، «بررسی موفقیت یا عدم موفقیت طرح جامع تهران (نمونۀ موردی کاربری‌های منطقۀ 3)»، نخستین همایش ملی آرمان شهر ایران، نور، https://civilica.com/doc/160053.
  4. بیک‌محمدی، حسن، طهماسبی‌زاده، فرشاد، ابوالحسنی، رضا (1393)، «آسیب‌شناسی طرح جامع شهر خوراسگان»، فصلنامۀ علمی و پژوهشی نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی، 6(3)، صص 58-79.
  5. پورمحمدی، محمدرضا، جمالی، فیروز، اصغری‌زمانی، اکبر (1387)، «ارزیابی گسترش فضایی-کالبدی شهر زنجان با تأکید بر تغییر کاربری زمین طی دورۀ 1384- 1355 (1975-2005»، پژوهش‌های جغرافیای انسانی، 41(1).
  6. پورمحمدی، محمدرضا (1382)، برنامه‌ریزی کاربری اراضی شهری، تهران: انتشارات سمت.
  7. رهنما، محمدرحیم و همکاران (1397)، «اولویت‌بندی کاربری‌های شهری با استفاده از تکنیک‌های تصمیم‌گیری چندمعیارۀ فازی»، نشریۀ تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، سال هجدهم، 49، صص 188-203.
  8. سازمان جهانی بهداشت (2021)، شاخص‌های شهر سالم. ژنو، سوئیس: سازمان جهانی بهداشت.
  9. سلمانی‌مقدم، محمد، خدابنده‌لو، حسن، درودی‎نیا، عباس، میرواحدی، نگین سادات (1397)، «ارزیابی کاربری اراضی شهری با رویکرد عدالت فضایی (مطالعۀ موردی: شهر زنجان)»، مجلۀ مطالعات برنامه‌ریزی سکونتگاه‌های سانی، 13(2)، صص 445-464.
  10. شماعی، علی و همکاران (1390)، «ارزیابی کمّی شاخص‌های پایداری کالبدی-فضایی شهر با استفاده از مدل TOPSIS فازی»، نشریۀ پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، 2(8)، صص 44-63.
  11. صرافی، مظفر (1393)، مبانی نظری و کاربردی ارزیابی کمّی شاخص‌های کیفیت محیط‌زیست شهری، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
  12. فرجام، رسول (1397)، «ارزیابی شدت کارآیی مکانی کاربری اراضی در بخش مرکزی شهر (مطالعۀ موردی: بخش مرکزی شیراز)»، فصلنامۀ مطالعات شهری، 7(26)، صص 73-88.
  13. قلمی، علیرضا (1387)، «از مدینۀ فاضله تا شهر سالم»، معاونت امور اجتماعی، فرهنگی دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی شهری شهرداری منطقۀ 20، صص 34-33.
  14. کاظمی، مهدی (1390)، «روش‌های کمّی سنجش و ارزیابی شاخص‌های کیفیت محیطی»، فصلنامۀ برنامه‌ریزی و آمایش فضا، 3(15)، صص 112-131.
  15. موحد، علی، صمدی، محمدحسین (1390)، «ارزیابی کمّی و کیفی کاربری اراضی شهر مریوان»، پژوهش‌های جغرافیای انسانی، 43(4)، صص 45-66.
  16. یوسفی، محبوبه (1400)، «شناخت و بررسی شاخص‌های شهر سالم»، آفاق علوم انسانی، 5(58)، صص 37-50.
  1. Barton, H. and Tsourou, C., (2000). Healthy urban planning: a WHO guide to planning for people. Spon Press.
  2. Barton, H., (2005). “A health map for urban planners: Towards a conceptual model for healthy, sustainable settlements”. Built Environment, 31(4), pp. 339-355.
  3. Bureau of environmental health (2021). Healthy city in the perspective of the department of health. Available online: http://advisor.anamai.moph.go.th/main.php? filename¼cities01, 1 March 2021.
  4. Chin Lin ،Tzu, Hsin Huang، Fang AND Siao-En Lin (2018), “Land assembly for urban development in Taipei City with particular reference to old neighborhoods”, Land Use Policy, Volume 78, November 2018, Pages 555-561
  5. Hall, P., & Pfeiffer, U. (2013). “Urban future 21: a global agenda for twenty-first century cities”, Routledge.
  6. Iamtrakul, Pawinee & Chayphong, Sararad. (2023). “Factors affecting the development of a healthy city in Suburban areas”, Journal of Urban Management. 12. 10.1016/j.jum. 2023.04.002.
  7. Jennings, V., Larson, L., & Yun, J. (2016). “Advancing sustainability through urban green space: cultural ecosystem services, equity, and social determinants of health”. International journal of environmental research and public health, 13(2), 196.
  8. Jia B, Chen Y, Wu J.(2021). “Bibliometric Analysis and Research Trend Forecast of Healthy Urban Planning for 40 Years (1981-2020)”. Int J Environ Res Public Health. 2021 Sep. 7;18 (18): 9444. doi: 10.3390/ijerph18189444. PMID: 34574368; PMCID: PMC8464861.
  9. Jiang L. G.; Zhao H. X.; Zhang Z. L.; Ieee (2005) “Analysis on the spatial structure of urban land use in Jinan City, China, Published in: Proceedings”. 2005 IEEE International Geoscience and Remote Sensing Symposium, 2005. IGARSS '05.
  10. Mundia, Charles N AND Aniya, Masamu (2005), “Analysis of land use/cover changes and urban expansion of Nairobi city using remote sensing and GIS”, Article in International Journal of Remote Sensing 26 (13): 2831-2849· July 2005 with 676 Reads.
  11. Posuk, Suvimon Kajita, Yoshitaka and Petchsasithon, Arthit (2018), “Comparative analysis of city planning and land use change in Bangkok, Thailand, by using remote sensing and GIS”, The 4th International Conference on Engineering, Applied Sciences and Technology (ICEAST 2018) “Exploring Innovative Solutions for Smart Society” Volume 192 (2018) MATEC Web Conf., 192 (2018) 02064.
  12. Smith, A. (2010). “Urban land use planning”, Journal of Urban Studies, 15(2), 25-35.
  13. United Nations Human Settlements Programme (UN-Habitat) (2016), “Urbanization and Development: Emerging Futures”, World Cities Report 2016. UN-Habitat: Nairobi.
  14. Williams, B. (2020), “Healthy city planning: A guide for sustainable communities”, New York: Routledge.
  15. World Health Organization (WHO), (1997), “Twenty steps for developing a healthy cities project- 3rd Edition”, Copenhagen: WHO Regional Office for Europe.
  16. World Health Organization (2005), “Settings-based initiatives to address environmental risks to children's health - what works”, Available online: http://www.who.int/heca/activities/entebbe_report.pdf, 10 January 2020.
  17. Zhao M, Qin W, Zhang S, Qi F, Li X, Lan X.(2023), “Assessing the construction of a Healthy City in China: a conceptual framework and evaluation index system”, Public Health. Jul;220:88-95. doi: 10.1016/j.puhe.2023.04.020. Epub 2023 Jun 7. PMID: 37285608; PMCID: PMC10243958.

 

صفحه اصلی

ارسال مقاله

تماس با ما