نویسندگان

1 دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، عضو هیأت علمی و استادیار جهاد دانشگاهی واحد اصفهان، اصفهان، ایران.

2 دکتری شهرسازی، عضو هیأت علمی و مربی جهاد دانشگاهی واحد اصفهان، اصفهان، ایران

10.22034/jspr.2023.707365

چکیده

زیست پذیری در معنای اصلی و کلی خود به مفهوم دستیابی به قابلیت زندگی است که بر کیفیت زندگی در سطح محلی متمرکز است و در طول سال‌ها تکامل یافته و اغلب منعکس‌کننده رابطه‌ای ایده‌آل بین محیط زندگی و زندگی اجتماعی است. با توجه به این موضوع، شکل‌گیری سکونتگاه‌ها به ویژه در مناطق گرم و خشک و زیست پذیری آنها، نماد بارز تعامل انسان و طبیعت در محیط بیابانی، باوجود مشکلات موجود در نحوه تأمین آب و محدودیت منابع آبی است. از اقدامات ابتکاری سازگاری ایرانیان با اقلیم خشک و کم آبی، قنات است که به‌ عنوان یک سیستم آبرسانی پایدار، مستقیماً بر شیوه زیست و زیست‌پذیری این مناطق اثرگذار بوده است. به همین منظور در این پژوهش به بازشناسی اهمیت و نقش قنات بر زیس تپذیری سکونتگاه های شهری و روستایی پرداخته شده است. به‌ این منظور با به‌کارگیری روش فراترکیب از میان 58 مقاله انتخاب شده، تعداد 27 مقاله به صورت مدون و اصولی فیلتر و سپس کدگذاری گردید. با بررسی این مقالات، در ابتدا 164 کد باز و در نهایت 5 مقوله به عنوان ابعاد اصلی زیست پذیری شامل ابعاد زیست محیطی، اجتماعی- فرهنگی، اقتصادی، کالبدی و مدیریتی به عنوان نقش قنات بر زیست‌پذیری سکونتگاه‌های انسانی که در پژوهش‌های داخلی و خارجی به آنها اشاره شده بود، شناسایی، استخراج و دسته بندی گردید. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که نظام قنات به صورت مجموع های از اجزای مرتبط و بر مبنای چارچوبی دیرپا از روابط بر تمام سکونتگاه های انسانی و زیست پذیری آنها تأثیر داشته است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Recognition of the Role of the Qanat on the Urban and Rural Settlements Viability through the Synthetic Method

نویسندگان [English]

  • Parastou Darouei 1
  • mina Kashani Hamedani 2

1 Faculty Member of Academic Center for Education, Culture and Research (ACECR), Isfahan, Iran

2 PhD in Urbanism, Faculty member of Academic Center for Education, Culture and Research (ACECR), اsfahan, Iran

چکیده [English]

iability in its original and general meaning is as the concept of achieving viability that focuses on quality of life at the local level and it has evolved over the years and often reflects the ideal relationship between the living environment and social life. According to this issue, the formation of settlements, especially in hot arid rigen and their livability, is a clear symbol of human-nature interaction in the desert environment, despite of the exsisting the water supply problems and limited water resources. One of the innovative measures of Iranians adaptation to arid climate is Qanat, which has directly affected the way of life and viability of these areas, as the sustainable water supply system. For this purpose, in this study, the importance and role of qanats on the urban and rural settlements viability has been recognized; and finally by using synthetic method, 27 articles in a codified and principled manner were filtered among 58 selected articles and then they coded. By reviewing these articles, finally 5 dimensions as the main categories including physical, environmental, managerial, economic and socio-cultural dimensions and a total of 164 open codes, is identified, extracted and classified that they are mentioned in domestic and foreign research as the role of qanats on the viability of human settlements The results of this study show that the qanat is a tool of sustainable life that has affected all aspects of environmental, physical, economic, socio-cultural and managerial human settlements and their livability.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Qanat
  • Viability
  • Urban Settlements
  • Rural Settlements
  • Synthetic Method