فصلنامه علمی پژوهشهای فضا و مکان در شهر

ارزیابی مولفه‌های زیباشناسی بصری برکیفیت فضاهای عمومی شهری (مطالعه موردی: عظیمیه کرج)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

مینا حیدری تمرآبادی

دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری(محیط زیست شهری) ،دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

https://doi.org/10.22034/jspr.2023.2001522.1045
چکیده
این پژوهش مربوط به ارزیابی مؤلفه‌های زیبایی محیط بر کیفیت فضا‌های عمومی در منطقۀ عظیمیۀ شهر کرج است. چهار مؤلفۀ کیفیت فضا‌های عمومی و چهارده مؤلفۀ زیبایی محیط برگزیده شده‌اند. در مرحلۀ بعد ارتباط این دو دسته متغییر‌ها و وضعیت آن‌ها در سطح منطقه ارزیابی شده است. روش پژوهشْ توصیفی- پیمایشی است. چک‌لیستی از مؤلفه‌ها تنظیم شد. برای تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار SPSS و برای رتبه‌بندی محله‌ها از تکنیک رتبه‌بندی وایکور استفاده شده است. شاخص‌های تعیین‌شدۀ کیفیت فضا‌های عمومی شهری با استفاده از شاخص KMO مقداری بالاتر از 0.7 و مؤلفه‌های زیباشناسی بصری شهر مقداری بالاتر از 0.8 را کسب کرده‌اند و مقدار پایایی گویه‌ها با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ 0.702 بوده است. برای تحلیل رابطۀ مؤلفه‌ها کیفیت فضا‌های عمومی از آزمون همبستگی و برای تحلیل فرضیۀ مربوط به وجود تفاوت معنا‌دار بین مؤلفه‌ها، با توجه به طبیعی نبودن داده‌ها، از آزمون کروسکال والیس استفاده شد. در مرحلۀ بعد با استفاده از تکنیک رتبه‌بندی ویکور، محله‌های سیزده‌گانه براساس متغیر‌های کیفیت فضا‌های عمومی و زیباشناسی بصری رتبه‌بندی شده‌اند. در محیط GIS لایۀ اطلاعاتی مربوط به شاخص‌ها تشکیل و نقشه‌های توزیع فضایی ترسیم شود. نتایج پژوهش نشان داد تفاوت معناداری بین مؤلفه‌های کیفیت فضا‌های عمومی و زیبایی محیط در سطح منطقۀ موردمطالعه وجود دارد. همچنین نتایج رتبه‌بندی نشان می‌‌دهد که در محله‌هایی که میزان مؤلفه‌های زیبایی در سطح پایینی قرار دارند (محله: تپۀ مرادآب، خیابان ایزدپناه، حسین‌آباد)، کیفیت محیطی کمتر در نتیجه وضعیت کیفیت منظر شهری و رفاه بصری کمتری دارند. در مقابل محله‌های خیابان مهران، خیابان اسبی و خیابان رسالت از منظر کیفیت محیط و زیبایی نمای شهری در وضعیتی خوبی قرار دارند.

کلیدواژه‌ها

کیفیت فضاهای عمومی شهری
مولفه‌های زیباشناسی محیط
ویکور
کرج

عنوان مقاله English

Evaluation of Visual Aesthetic Components on The Quality of Urban Public Spaces (Case Study: Azimieh Karaj)

نویسنده English

Mina Heydari Tamrabadi
M.A. in Geography and Urban Planning (Urban Environment), Kharazmi University, Tehran, Iran.
چکیده English

This research is related to the evaluation of the components of the beauty of the environment on the quality of public spaces in the Azimieh area of Karaj city. Four components of the quality of public spaces and fourteen components of the beauty of the environment have been selected. In the next step, the relationship between these two categories of variables and their situation at the regional level has been evaluated. The research method is descriptive-survey. A checklist of components was prepared. SPSS software was used for data analysis and Vaycor ranking technique was used to rank neighborhoods. The determined indicators of the quality of urban public spaces using the KMO index have obtained a value higher than 0.7 and the components of visual aesthetics of the city have obtained a value higher than 0.8, and the reliability value of the items using Cronbach's alpha coefficient has been 0.702. The correlation test was used to analyze the relationship between the components of the quality of public spaces, and the Kruskal-Wallis test was used to analyze the hypothesis related to the existence of a significant difference between the components, due to the non-normality of the data. In the next step, using the Vicor ranking technique, the thirteen neighborhoods were ranked based on the quality variables of public spaces and visual aesthetics. In the GIS environment, the information layer related to the indicators should be formed and spatial distribution maps should be drawn. The results of the research showed that there is a significant difference between the components of the quality of public spaces and the beauty of the environment at the level of the studied area. Also, the ranking results show that in neighborhoods with low levels of beauty components (neighborhood: Moradab Hill, Izadpanah St., Hosseinabad), they have lower environmental quality as a result of urban landscape quality and visual well-being. In contrast, the neighborhoods of Mehran Street, Esbi Street and Resalat Street are in a good condition in terms of the quality of the environment and the beauty of the city view. 

کلیدواژه‌ها English

Quality of urban public spaces
Components of ambient aesthetics
Vicor
Karaj
  1. توسلی، محمود، 1379، طراحی شهری، فصلنامۀ علمی پژوهشی مطالعات شهری، دورۀ 8، شمارۀ 9، صص 17-30.
  2. گلکار، کوروش، 1387. محیط بصری شهر؛ سیر تحول از رویکرد تزیین تا رویکرد پایدار، مجلۀ علوم محیطی، سال 5، شمارۀ 4، صص 123-145.
  3. بحرینی، حسین؛ ایزدی، محمد سعید و مفیدی، مهرانوش (1392)، رویکرد‌ها و سیاست‌های نوسازی شهری (از بازسازی تا بازآفرینی شهری پایدار)، فصلنامۀ علمی پژوهشی مطالعات شهری، دورۀ 3، شمارۀ 9، صص. 30-17.
  1. مرکز آمار ایران، 1395، شیپ فایل بلوک‌های جمعیتی سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1395مربوط به منطقۀ یک شهرداری کرج: amar.ir تاریخ دریافت: 25/12/1400
  1. منصوری، امیر، 1384، درآمدی بر زیبایی‌شناسی باغ ایرانی، ماهنامۀ باغ نظر، سال 2، شمارۀ 3، صص 58-63.
  2. راست‌بین، ساجد، 1391، رابطۀ همبستگی بین کیفیت‌های محیطی و تداوم حیات شهری در عرصه‌های عمومی (نمونة موردی: جلفای اصفهان)، مجلۀ باغ نظر، سال نهم، شمارۀ 2، 35-46.
  3. Akinsete, e. ( 2012). Approaches to Regeneration and Sustainable Development: a Study of Impact Assessment and Evaluation in the Northwest of Englan, thesis for ph.d, universityof bolton.
  4. Asadi Mahalchali, M. & Iran Manesh, H. (2015). The role of urban public spaces in the formation of citizens' social life. International Conference on Civil Architecture and Urban Development at the beginning of the third millennium. [Persian]
  5. Bahraini ,H., Yazidi, M.S. & Mofidi, M. (2013). Approaches and policies of urban renewal (from reconstruction to sustainable urban regeneration),Quarterly Journal of Urban Studies,Vol . 3, No. 9, PP. 17-30.
  6. Bazi, Kh., Kiani, A. & Afarasibi Rad, M. S. (2010). Evaluation of urban traffic and needs of disabled and veterans using Topsis decision making model (Case study: Shiriz city), Journal of Urban Research and Planning, Vol.1, No. 3, PP103-130. [Persian]

 

  1. Carmona, M. (2006). Public Places, Urban Spaces. Architectural press, Elsevier, Oxford, Vol. 3, No. 9, PP.10-19.
  2. Cheuk Man, E. (2012). Renewing the urban regeneration approach in Hong Kong. Discovery-ss student E-journal, College of Liberal Arts and Social Sciences ,Hong Kong.
  3. Andersen, H.S. (2008). Why do residents want to leave deprived neighborhoods? Journal of Housing and the Built Environment, 23, 79-10.
  4. Aschwanden, G.D.P.A. (2011). Empiric design evaluation in urban planning. Automation in Construction, 20, 299-
  5. Bai, X. (2012). Health and wellbeing in the changing urban environment: Complex challenges, scientific responses, and the way forward. Current Opinion in Environmental Sustainability, 4, 465-
  6. Bentley, I. (2011). Responsive Environments: A Manual for Designers. (M. Behzadfar, Trans.), Iran University of Science and Technology Publications,
  7. Carmona, M. (2012). Public places, urban spaces, Architectural press.
  8. Cobs, J. (1961). Death and Life in Great American Cities. New York Random House Press.
  9. Clarke, R. (1996). Designing out Crime, in Critical Justice Issues, American Society of Criminology.
  10. Cullen, G. (2013). The Concise Townscape, (M. Tabibian, Trans.), Publications of Tehran University, eight Press, Tehran.
  11. Gehl, J. (2004). Public Spaces, Public Life, Copenhagen Danish Architectural,
  12. Isaacs, R. (2010). The urban picturesque: An aesthetic experience of urban pedestrian places. Journal of Urban Design, 5(2), 145-180.
  13. Jackson, L. E. (2003). The relationship of urban design to human health and condition. Landscape and Urban Planning, 64, 191-
  14. Jacobs, P.(2011). Where have all the Flowers Gone. Landscape and Urban Planning, 100, 318-320.
  15. Lynch, K. (2008). A theory of city form, ) H. Bahrainy, Trans.), Publications of Tehran University, fivePress, Tehran.
  16. Lynch, K. (2009). Image of City, )M. Mozayani Trans.), Publications of Tehran University, eight Press, Tehran.
  17. Lynch, K. (1960). ,The image of the city. Cambridge MIT,
  18. Maron, D. (2008). Measuring sustainable development - Nation by nation, Ecological Economics, 64: 470 –
  19. Nasar, L .Jack. (1994). The Evaluative Image of the City. Ohio State University, Sage Publication.
  20. Nelessen, A. C. (1994). Visions for a New American Dream, Chicago APA Planner Press.
  21. Tibbalds, F. (2004). Making People Friendaly Towns: Improving The Public nvironment in Towns and Cities Harlow Longman,
  22. Newmam, L.(2008). Sustainable urban community development from the grassroots: Challenges and opportunities in a pedestrian street initiative, Local Environment, Vol. 13, No. 2, PP: 129-139.
  23. Nohl, W.(2001). Sustainable Landscape Use and Aesthetic Perception - Preliminary Reflections on Future Landscape Aesthetics. Landscape and Urban Planning, 54, 223-237.
  24. Pacione, M. (2003). Urban environmental quality and human wellbeing – a social geographical perspective, Landscape and Urban Planning 65, pp, 19-30.
  25. Porteous, J. Douglas. (1971). Design with people: The Quality of the Urban Environment Environment and Behavior, 20(6), 218-
  26. Potter, J. J., & Cantarero, R. (2006). How does increasing population and diversity affect resident satisfaction? A small community case study. Environment and Behavior, 38, 605-
  27. Topcu, K. D., & Topcu, M. (2012). Visual presentation of mental images in urban design education: Cognitive maps. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 51, 573-
  28. Tu, K. J., & Lin, L. T. (2008). Evaluative structure of perceived residential environment quality in high-density and mixed-use urban settings: An exploratory study on Taipei City. Landscape and Urban Planning, 87, 157-
  29. Wang, M . (2016). Social and cultural factors that influence residential location choice of urban senior citizens in China: The case of Chengdu city. Habitat International, 53, 55-65.

 

صفحه اصلی

ارسال مقاله

تماس با ما