فصلنامه علمی پژوهشهای فضا و مکان در شهر

ارائۀ الگوی مدیریتی برای توانمندسازی سکونتگاه‌های غیررسمی با رویکرد پدافند غیرعامل (مورد مطالعه: شهر شهریار تهران)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

سید احمد حسینی‌نیا 1
پسند مهدوی سعیدی 2

1 استادیار مدعو، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران

2 پژوهشگر دکتری شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان، اصفهان، ایران

https://doi.org/10.22034/jspr.2024.2036266.1072
چکیده
شهر شهریار به‌عنوان یکی از مراکز مهاجرپذیر استان تهران، با گسترش فیزیکی و شکل‌گیری سکونتگاه‌های غیررسمی مواجه شده است. بر همین اساس هدف پژوهش حاضر، ارائۀ الگوی مدیریتی مناسب برای ساماندهی و توانمندسازی این محله‌ها و پیشگیری از تشکیل آنها در شهر شهریار با رویکرد پدافند غیرعامل است. پژوهش حاضر از نوع کاربردی و روش آن توصیفی-تحلیلی است. اطلاعات پژوهش به‌صورت میدانی و اسنادی جمع­آوری شده است. جامعۀ آماری شامل محدودۀ قانونی شهر شهریار در سال 1401 است. حجم نمونه مشتمل بر 322 نفر از ساکنان و 10 نفر از خبرگان است. از روش‌هایی نظیر AHP، TOPSIS، آزمون خی دو، آزمون کای اسکوار تک‌متغیره، ضریب همبستگی اسپیرمن، ضریب تعیین رگرسیون و واریانس رگرسیون (ANOVA) برای تحلیل داده‌های پژوهش استفاده شده است. از نرم‌افزارهای GIS و SPSS برای تحلیل داده‌‌های پژوهش استفاده شده است. نتایج پژوهش بیانگر آن است که درصد محله‌‌‌های دارای کیفیت مناسب، نسبتاً مناسب، متوسط، نسبتاً نامناسب و نامناسب به‌ترتیب مشتمل بر 9درصد، 22درصد، 32درصد، 26درصد و 11درصد است. بنابراین، بیش از 37درصد بافت شهر شهریار به برنامه‌ریزی پدافند غیرعامل نیازمند است. نتایج آزمون خی دو (06/70) و سطح معناداری آن (00/0) بر عدم اعتماد ساکنان شهر شهریار نسبت به مدیریت شهری در کاهش مشکلات سکونتگاه‌‌‌‌های غیررسمی صحه می‌گذارد. براساس نتایج ضریب همبستگی اسپیرمن (567/0) و ضریب تعیین رگرسیون (37/0)، الگوی مدیریت شهری مبتنی بر هسته‌های مدیریت محلی و دفاتر توسعۀ محله با رویکرد پدافند غیرعامل بر ساماندهی و توانمندسازی سکونتگاه‌های غیررسمی شهر شهریار و پیشگیری از تشکیل آنها بیشترین تأثیر را دارند. نتایج تحلیل واریانس رگرسیون و تحلیل رگرسیون خطی ساده، نیز بر این امر صحه گذاشته‌اند. افزون‌بر این، رویکرد پدافند غیرعامل از طریق ساماندهی و توانمندسازی محله‌ها، ایجاد تأسیسات و تجهیزات برای کاهش آسیب‌پذیری، ایجاد مکان‌های اسکان اضطراری، ضریب امنیت و ایمنی شهر شهریار را ارتقا می‌بخشد.

کلیدواژه‌ها

سکونتگاه‌های غیررسمی
الگوی مدیریتی
توانمندسازی
پدافند غیرعامل
شهر شهریار

موضوعات

عنوان مقاله English

Providing a Management Model for Empowering Informal Settlements with a Passive Defense Approach (Case Study: Shahriar City, Tehran)

نویسندگان English

Syed Ahmad Hosseininia 1
Pasand Mahdavi Saeeidi 2
1 Visiting Assistant Professor, Department of Architecture and Urban Planning, Art University of Isfahan, Isfahan, Iran
2 PhD Student, Urban Planning, Islamic Azad University, Isfahan Branch, Isfahan, Iran
چکیده English

As one of the immigrant-friendly centers of Tehran province, Shahryar city has faced physical expansion and the formation of informal settlements. Based on this, the aim of the current research is to present a suitable management model for organizing and empowering these neighborhoods and preventing their formation in Shahryar city with a passive defense approach. The current research is applied and its method is descriptive-analytical. Research information has been collected in the form of field and documents. The statistical population includes the legal boundaries of Shahriar city in 1401. The sample size consists of 322 residents and 10 experts. Methods such as AHP, TOPSIS, chi-square test, single-variable chi-square test, Spearman's correlation coefficient, regression coefficient and variance regression (ANOVA) have been used to analyze the research data. GIS and SPSS software have been used to analyze research data.The results of the research show that the percentage of neighborhoods with suitable, relatively suitable, average, relatively unsuitable and unsuitable quality is 9%, 22%, 32%, 26% and 11% respectively. Therefore, more than 37% of the fabric of Shahriar city needs passive defense planning. The results of the chi-square test (70.06) and its significance level (0.00) confirm the lack of trust of the residents of Shahryar city towards urban management in reducing the problems of informal settlements. Based on the results of Spearman's correlation coefficient (0.567) and regression determination coefficient (0.37), the urban management model based on local management cores and neighborhood development offices with a passive defense approach on organizing and empowering informal settlements in Shahriar city and preventing the formation They have the most impact. The results of variance regression analysis and simple linear regression analysis have also confirmed this. In addition, the passive defense approach can improve the security and safety factor of Shahriar city through organizing and empowering the neighborhoods, creating facilities and equipment to reduce vulnerability, creating emergency accommodation places.

کلیدواژه‌ها English

Informal Settlements
Management Model
Empowerment
Passive Defense
Shahriar city
  1. اخباری، محمد، احمدی مقدم، محمدعلی (1393)، «بررسی پدافند غیرعامل در مدیریت شهری»، فصلنامۀ ژئوپلیتیک، 10 (34): 69-36.
  2. حاتمی‌نژاد، حسین، ابدالی، یعقوب (1396)، «سنجش آسیب‌پذیری سازه‌ای بافت فرسودۀ شهری در برابر مخاطرات، با رویکرد پدافند غیرعامل (مطالعۀ موردی: بافت فرسودۀ مرکزی کلان‌شهر اهواز)، فصلنامۀ علمی-پژوهشی اطلاعات جغرافیایی، 26(104): 172-159.
  3. حسینی، سیدرسول، امیری، عبدالله، یاری، سجاد (1395)، «رویکرد پدافند غیرعامل در مناطق حاشیه‌نشین شهری با تأکید بر توسعۀ مناطق شهری»، کنفرانس پدافند غیرعامل و توسعۀ پایدار، تهران.
  4. مهدنژاد، حافظ، زنگانه، احمد، سعیدی رضوانی، نوید (1399)، «تحلیل هم‌پوشانی پهنه‌بندی مکانی فقر و بافت فرسوده در فضاهای پیراشهر تهران»، مجلۀ توسعۀ فضاهای پیراشهری، 2(3): 192-175.
  5. Alemie, Berhanu Kefale. & Bennett, Rohan M. & Jaap, Zevenbergen. (2015) A socio-spatial methodology for evaluating urban land governance: the case of informal settlements, Journal of Spatial Science, 60(2): 289–309.
  6. Abbott, J. (2002). An analysis of in formal settlement upgrading , an critique of existing My theological approaches, Habitat International, 26(2002): 303-315.
  7. Boo, K. (2012). Beyond the Beautiful Forevers. Life, Death, and Hope in a Mumbai Undercity; Random House: New York,NY, USA.
  8. Das, A. (2017). A City of Two Tales: Shelter and Migrants in Surabaya.Environ. Urban. ASIA, 8(2017): 1–21.
  9. Hegazy, I. R .(2015). Informal settlement upgrading policies in Egypt: towards improvement in the upgrading process, Journal of Urbanism: International Research on Placemaking and Urban Sustainability, 9(3): 254-275.
  10. Jones, P .(2017). Formalizing the Informal: Understanding thePosition of Informal Settlements and Slums inSustainable Urbanization Policies and Strategies inBandung, Indonesia, Sustainability Journal, 9(2017):1-27.
  11. Kuddus, M. A. Tynan, E. & McBryde, E .(2020). Urbanization: a problem for the rich andthe poor?, Public Health Review, 1(2020): 1-4.
  12. Kvarnstrom, D. (2014). Construction of low cost houses in informal settlements; A case study of the Nairobi region, Thesis Master in the Master’s Programme Structural Engineering and Building Technology, Chalmers University of Technology.
  13. Majale, M. (2013). Realising the Right to Total Sanitation in Nakuru’s Slums: Study on Tenants’ Security of Tenure Following Improvement of Sanitation Facilities. Unpublished Report.
  14. Masum, F .(2014). Challenges of Upgrading Housing in Informal Settlements: A Strategic Option of Incremental Housing, FIG Congress 2014, Engaging the Challenges –Enhancing the Relevance Kuala Lumpur, Malaysia 16-21 June 2014.
  15. Mureithi, C. W. (2016). The Evolution of Slum Upgrading: Mainstream Approaches Used, Graduate School, Master of Science in Development Studies, Lund University
  16. Narayan, D. (2002). Empowerment and Poverty Reduction : A Sourcebook. Washington, DC: World Bank. World Bank. https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/15239 License: CC BY 3.0 IGO.
  17. Olthusi, K. Benni, J. Eichwede, K. & Zevenbergen, C. (2015). Slum Upgrading: Assessing the importance of locationand a plea for a spatial approach. Habitat International,50(2015): 270–288
  18. Pieterse, E. (2013). Competing Imaginaries of Empowerment in African Cities. In Afritecture. Building Social Change, ed. Andres Lepik, 104–113. Ostfildern: Hatje Cantz Verlag.
  19. UNDG (United Nations Development Group). (2010). Thematic Paper on MDG 7: Environmental Sustainability. New York: United Nations Development Group.
  20. UN-Habitat .(2012). Affordable Land and Housing in Africa, Adequate Housing Series Volume 3. Nairobi: United Nations Human Settlements Program.
  21. UN-Habitat. (2016). Urbanization and Development: Emerging Futures. World Cities Report. Nairobi, Africa, 2016.Available online: https://unhabitat.org/wp-content/uploads/2014/03/WCR-%20Full-Report-2016.pdf(accessed on 30 May 2017.
  22. United Nations. (2019). World urbanization prospects. New York: United Nations.
  23. Wakely, P. (2014). Urban public housing strategies in developing countries: whence and whither paradigms, policies, programmes and projects, DPU60 Working Paper Series: Reflections NO. 163/60, Development Planning Unit.
  24. World Bank. (2014). Implementation Completion and Results Report (IDA-42190) on a Credit in the Amount of SDR 138.10 Million (USD200.00 Million Equivalent) to the Federal Republic of Nigeria for the Lagos Metropolitan Development and Governance Project. Report No: ICR00002968, World Bank, Washington, DC.
  25. World Health Organization. (2016). World Health Organization releases country estimates on air pollution exposure and healthimpact. Geneva: World Health Organization.

 

صفحه اصلی

ارسال مقاله

تماس با ما