برنامه ریزی زیرساخت سبز شهری با تاکید بر ارتقا سلامت روان شهروندان (مورد پژوهش: پارک ملت شهر بروجن)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه شهرسازی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.

2 کارشناسی ارشد برنامه ریزی شهری، گروه شهرسازی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران

چکیده
افزایش جمعیت شهری و گسترش شهرنشینی بر شهرها پیامدهای گوناگون کالبدی، اجتماعی، زیست‌محیطی و اقتصادی داشته است و بر شهروندان، به‌ویژه، پیامدهای روان‌شناختی؛ از طرفی می‌توان بیان کرد که ارتباط با طبیعت در شهرهای امروزی در قالب فضاهای سبز شهری در مقیاس‌‌‌های گوناگون نقش بسزایی در کاهش مشکلات روحی و روانی ایفا می‌کند. در این میان، برنامه‌ریزی زیرساخت‌های سبز شهری با لحاظ کردن کیفیت‌های فضایی/کالبدی برای ارتقای سلامت روان شهروندان نقش برنامه‌ریزی فضاهای شهری را برای تبدیل به محیط‌های حمایت‌گر ارتقاء می‌دهد؛ زیرساخت‌های سبز در چند دهۀ اخیر ‌‌به‌عنوان اجزایی تأثیرگذار، نه تنها در محتوای خود، بلکه در تأثیر بر محدوده‌های پیرامونی‌شان واجد ارزش‌های کالبدی، زیست‌محیطی و اجتماعی‌اند. هدف اصلی در پژوهش حاضر، ارزیابی و تحلیل ارتباط میان زیرساخت‌های سبز شهری و سلامت روان شهروندان در بافت پیرامونی پارک ملت به‌منظور بهره‌مندی از ظرفیت‌های این‌گونه فضاها در ارتقای سلامت شهری است. در این مقاله سعی شده است با استفاده از روش‌های اسنادی و میدانی (مصاحبه و پرسش‌نامه) به بررسی ارتباط میان بافت پیرامونی پارک شهری و تأثیر آن بر سلامت روان بپردازیم. تحلیل مضامین با استفاده از مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته با چهارده نفر از کاربران فضا با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA انجام شد و در مرحلۀ دوم با استفاده از تکنیک دلفی فازی، پرسش‌نامه در دو دور با ده نفر از متخصصان، نتایج نهایی را حاصل کرد. روش پژوهش مبتنی بر پارادایم تفسیرگرا، در رویکردی آمیخته در بخش اول روش کیفی تحلیل مضمون و در بخش دوم دلفی فازی است. یافته‌ها در قالب چهار مضمون اصلی: کیفیت سلامت بخش کالبدی محیط، سلامت روان، سلامت جسمی‌ و سلامت اجتماعی ده کیفیت را برای برنامه‌ریزی زیرساخت سبز شهری مذکور، جهت ارتقای سلامت روان شهروندان تعریف کرده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Urban green infrastructure planning with emphasis on improving the mental health of citizens. (Case study: Mellat Park, Borujen)

نویسندگان English

Amirhosein Shabani 1
Mohadese Keshavarz 2
1 Assistant Professor, Urban Planning Department, Najafabad Branch, Islamic Azad University, Najafabad, Iran
2 Master of Urban planning. Department of Urban planning, Najafabad Branch, Islamic Azad University, Najafabad, Iran.
چکیده English

   The increase in urban population and the expansion of urbanization have had various physical, social, environmental, and economic consequences for cities and their citizens, especially psychological consequences; On the other hand, it can be said that contact with nature in today's cities in the form of urban green spaces in various scales plays a significant role in reducing mental and psychological problems. Hence, urban green infrastructure planning, considering spatial/physical qualities to improve citizens' mental health, can play a role in transforming urban spaces into supportive environments. Green infrastructures have become influential components not only in their content, but also in their impact on their surrounding areas' physical, environmental, and social values in recent decades. The main aim of this research is to test and analyze the relationship between urban green infrastructure and citizens' mental health in the surrounding area of Park-e-Mellat to enjoy the capacities of such spaces in promoting urban health. In this article, we have attempted to investigate the relationship between the surrounding area of the urban park and its effect on mental health through document and field methods (interview and questionnaire). Thematic analysis using semi-structured interviews with 14 space users was performed using MAXQDA software. In the second stage, using the fuzzy Delphi technique, the final results were obtained with 10 experts in two rounds of the questionnaire. The research method is based on an interpretive paradigm, with a mixed approach in the first part of qualitative thematic analysis and the second part of fuzzy Delphi. The findings, in the form of four main themes: the quality of the physical environment, mental health, physical health, and social health, defined ten qualities for green infrastructure planning to improve citizens' mental health.

کلیدواژه‌ها English

Urban green infrastructure
Green space
Park
Mental health
Brojen Mellat park
  1.  

    1. ابراهیمی، آ. (1396)، تحلیل تطبیقی اصول برنامه‌ریزی آمایش زیرساخت‌های سبز (مطالعه موردی: منطقه 22 تهران). پایان‌نامۀ منتشرنشده کارشناسی‌ارشد، دانشکدۀ علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس.
    2. اکبریان، ا.ع. (1398)، تأثیر فضاهای سبز شهری در بهبود سلامت روانی شهروندان. نشریۀ اختصاصی معماری و شهرسازی، سال دوم (13).
    3. آبرون، ع.ا.؛ قرایی، ف.؛ و طباطبائیان، م. (1395)، واکاوی ابعاد کیفیت محیط شهری مؤثر بر سطح سلامت روانی شهروندان، مورد مطالعاتی: محله‌های بهار و انقلاب اسلامی شهر سبزوار. نشریۀ معماری و شهرسازی آرمان‌شهر، دورۀ 11 (25)، 263-251.
    4. آریان‌مهر، ع. (1396)، سنخیت‌ش‍ناسی شاخص‌ها و معیارهای طراحی فضاهای سبز و پارک برای زنان. مدیریت شهری، شمارۀ (49)، 171-188.
    5. آقایاری، ت.؛ عباس‌زاده، م.؛ و گراوند، ف. (1395)، مطالعۀ سلامت روانی و عوامل فردی و محله‌ای مؤثر بر آن (مورد مطالعه: شهروندان تهرانی).
    6. پوراحمد، ا.؛ فرهادی، ا.؛ قربانی، ر.؛ و درودی‌نیا، ع. ( 1397)، تأثیر چشم‌اندازهای شهری بر سلامت روان شهروندان (مطالعۀ موردی: مناطق 2 و 9 تهران). فصلنامۀ شهر پایدار، دورۀ 1(3)، 33-17.
    7. حسینی، ه.؛ رفیعی، غ.؛ و جوادیان، ح. (1395)، تحلیلی بر آسیب‌شناسی طراحی فضاهای سبز عمومی در مناطق شهری (مطالعۀ موردی: پارک ارم شهر سبزوار). فصلنامۀ علوم و تکنولوژی محیط زیست، دورۀ 8(3)، 149-171.
    8. حکیمیان، پ.؛ و لک، آ. (1395)، زیرساخت سبز: مفهومی مشترک در آموزش دو رشته طراحی شهری و معماری منظر. دومین همایش ملی معماری منظر.
    9. طاهری، ش.؛ قاسمی سیچانی، م.؛ و شبانی، ا.ح. (1400)، تدوین رهنمودهای طراحی باغ شفابخش با تأکید بر ارتقای سلامت سالمندان مبتلا به آلزایمر-مرور نظام‌مند. مطالعات محیطی هفتحصار، ۱۰(۳۶):۱۱۷-۱۳۴.
    10. علوی، ع؛ گروسی، ع؛ شاهرخی فر، ز.؛ و نصیری، س. (1395)، تحلیلی از وضعیت کمی و کیفی فضای سبز شهری با تأکید بر سنجش رضایتمندی ساکنان شهر نظرآباد. مجلۀ معماری و شهر پایدار، سال چهارم (2).
    11. علیپور، پ؛ و شبانی، ا.ح. (1399)، اصول طراحی مراکز تجاری-تفریحی با رویکرد بازآفرینی مؤلفه‌های سلامت روانِ بازار سنتی اصفهان. مطالعات محیطی هفت‌حصار، 9(34):89-104.
    12. محمد شفیعی، م.ر.؛ و موحدخواه، پ. (1398)، اثر گیاهان فضای سبز در سلامت محیط زیست شهری. فصلنامۀ علمی‌تخصصی مطالعات طراحی شهری و پژوهش‌های شهری، سال دوم (1).
    13. ناصر، م. (1392)، بررسی اهمیت فضای سبز شهری بر محیط روانی جمعیت شهرنشین؛ (نمونۀ موردی کلان‌شهر اهواز). پایان‌نامۀ منتشرنشدۀ کارشناسی‌ارشد، دانشکدۀ علوم زمین و GIS دانشگاه شهید چمران اهواز.
    14. نوروزی، م.؛ و بمانیان، م.ر. (1398)، تحلیل اثر زیرساخت‌های سبز شهری بر ارتقای مؤلفه‌های پایداری محیطی. فصلنامۀ اندیشۀ معماری، نشریۀ علمی، سال سوم (6)، 175-189.
    1. Babak Taheri, Martin Gannon, Ali Vafaei-Zadeh (2019). Does living in the vicinity of heritage tourism sites influence residents’ perceptions and attitudes?. Journal of Sustainable Tourism.Volum 27, Issue 9.
    2. Claudio D. Rosa , Lincoln R. Larson , Silvia Collado , Christiana C. Profice (2021). Forest therapy can prevent and treat depression: Evidence from meta-analyses. Journal of Urban Forestry & Urban Greening. Volum 57.
    3. Dehghani Firouzabadi, Seyyed Jalal and Bogheyri, Ali (2013). Identifying the key factors of civil war in the Arab Middle East using the fuzzy Delphi method. Afaq Security Quarterly, Year 7(24).
    4. Ella Weber, Ingrid E. Schneider, (2021). Blooming alleys for better health: Exploring impacts of small-scale greenspaces on neighborhood wellbeing.Journal of Urban Forestry & Urban Greening. Volum 57.
    5. José Maria, Cardoso daSilva , Emily Wheeler, (2017). Ecosystems as infrastructure. journal of Perspectives in Ecology and Conservation 15, pages 32-35.
    6. Mell, i. & Clement. (2019). Progressing Green Infrastructure Planning: Understanding Its Scalar, Temporal, Geo-spatial and Disciplinary Evolution International .Journal of Impact Assessment and Project Appraisal.
    7. Shima Taheri & Amirhosein Shabani (2016). Conceptual and practical principles in designing healing gardens for veterans with PTSD with a focus on reducing stress- a narrative review. Journal of Military Medicine Autumn, volum 18(3), pages 230-241.
    8. Taheri et al,( 2021). Evaluating the literature of therapeutic landscapes with an emphasis on the search for the dimensions of health: A systematic review. Social Science & Medicine Volum 275.
    9. Wenfei Yao, Xiaofeng Zhang, Qi Gong (2021). The effect of exposure to the natural environment on stress reduction: A meta-analysis. Journal of Urban Forestry & Urban Greening. Volum 57.
    10. Borujen Municipality, (2017).