فصلنامه علمی پژوهشهای فضا و مکان در شهر

چکیده در اجرای پروژههای عمران شهری عواملی مؤثر بر پیشبرد پروژه وجود دارد که معمولاً شناسایی دقیق آنان پیچیده و دشوار است. اگرچه عوامل اصلی مدیریت شهری با رویکرد جهادی در تئوری بسیار جذاب می‌باشد؛ اما در عمل، برای پیادهسازی آن خصوصاً در کشورهای درحال‌توسعه مشکلات بسیاری وجود دارد. هدف پژوهش حاضر بررسی و اولویت‌بندی عوامل اصلی مدیریت شهری با رویکرد جهادی در میزان موفقیت پروژه‌های عمران شهری (نمونه موردی: شهرداری‌های استان چهارمحال و بختیاری) است. تحقیق حاضر به لحاظ هدف، کاربردی و از لحاظ نحوه اجرای تحقیق از نوع توصیفی-علّی و به لحاظ جهت-گیری توسعهای می‌باشد. روش گردآوری اطلاعات میدانی–پیمایشی است. شیوه نمونهگیری در این تحقیق روش نمونهگیری سهمیهای است و 60 پرسشنامه تنها در بین افرادی که دارای تخصص، تجربه و آگاه به مسئله بودند توزیع گردید که از این تعداد 50 نفر به پرسشنامهها پاسخ دادند. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامهای محقق ساخته است که روایی صوری پرسشنامه توسط اساتید مدیریت و استاد راهنما و روایی محتوایی توسط چند نفر اعضای جامعه آماری مورد تائید قرار گرفت. پایایی پرسشنامه نیز با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ برای پرسشنامه بالاتر از 7/0 گزارش شد. تجزیه‌وتحلیل دادهها از روش یافتن میانگین و وزندهی ذهنی دادهها و با استفاده از روش تاپسیس انجام شد و به بررسی پاسخ سؤالات این تحقیق پرداخته‌شده است که درنهایت 9 عامل مهم شناسایی و به ترتیب اولویت دستهبندی شدند. علاوه بر این یافتههای پژوهشی نشان می‌دهد که عوامل اصلی مدیریتشهری با رویکرد جهادی به ترتیب اولویت شامل برنامهریزی واقعگرایانه و انتخاب پیمانکار مناسب؛ پیچیدگیهای طراحی پروژه؛ حمایت و پشتیبانی مدیران ارشد؛ تعیین شرایط محدودیتها و امکانات موجود؛ تجربه از پروژه-های گذشته؛ واضح بودن اهداف و شناسایی دقیق پروژه و انتخاب مناسب پروژه؛ عدم تأخیرات و اشتباهات در تهیه مدارک و نقشهها؛ تخصیص مناسب و کافی بودجه و منابع و پرداخت به‌موقع به پیمانکار؛ مشوقها و جریمه از سوی کارفرما میباشند.

چکیده یکی از عرصه‌های نوین در مطالعات حوزه برنامه‌ریزی طرح‌های توسعه در ایران، مناطق مرزی می‌باشند. هرچند از گذشته تاکنون ابعاد گوناگون مسائل و مشکلات مربوط به این مناطق به‌طور پراکنده مورد مطالعه قرار گرفته است، اما آمایش این مناطق تاکنون جایگاهی در نظام برنامه‌ریزی توسعه کشور نداشته است به همین دلیل، فقدان یک چارچوب نظری برای انجام مطالعات علمی در رابطه با آمایش مناطق مرزی دیده می‌شود. مناطق مرزی خود عاملی برای جذب گردشگر هستند و به میزان زیادی پتانسیل جهت توسعه گردشگری را دارا می‌باشند و در مقابل گردشگری نیز می‌تواند با گسترش در مرزها، این مناطق را تا سطح جهانی شدن مطرح کند، در نتیجه این فعالیت پیچیده نیاز به برنامه‌ریزی دارد، یکی از مناطق مرزی مناسب گردشگری در ایران بندر چند منظوره آستارا می‌باشد؛ که هممرز بودن آن با کشور آذربایجان از نقطه نظر تجاری و گردشگری حائز اهمیت است، وجوه مشترک فرهنگی و قومیتی در این محدوده مرزی دو کشور می‌تواند پتانسیل مناسبی جهت جذب گردشگران باشد. هدف این مقاله بررسی اهمیت برنامه‌ریزی گردشگری مرزی بندر چند منظوره آستارا براساس پتانسیل‌های جذب توریست در منطقه می‌باشد. روش پژوهش بر اساس هدف کاربردی و بر اساس ماهیت توصیفی-تحلیلی است. داده‌ها از منابع کتابخانه‌ای، داده‌های آبوهوا شناسی و مصاحبه با نخبگان می‌باشد و از طریق مدل  TCI،SWOT مورد بررسی قرار گرفتند. یافته‌های حاصل از این پژوهش نشان می‌دهد که به علت موقعیت مستعد محدوده مرزی آستارا در شمال ایران با کشورهای حوزه خزر، توسعه گردشگری فرهنگی می‌تواند یکی از بخش‌های پراهمیت برنامه‌ریزی در این منطقه باشد که در این راستا بررسی پتانسیل‌های گردشگری فرهنگی و ماه‌های آسایش توریست، توان‌ها و زمان‌های مناسب گردشگری مرزی در آستارا را مشخص می‌کند. از آنجا که بحث گردشگری مرزی در ایران معقوله‌ای جدید است در این مقاله فقط به لزوم توجه به آن در برنامه‌ریزی‌های گردشگری فرهنگی به‌عنوان یک جنبه مهم در آمایش سرزمین‌های مرزی اشاره شده است.

چکیده در اجرای پروژه های عمران شهری عواملی مؤثر بر پیشبرد پروژه وجود دارد که معمولاً شناسایی دقیق آنان پیچیده و دشوار است. اگرچه عوامل اصلی مدیریت شهری با رویکرد جهادی در تئوری بسیار جذاب می‌باشد؛ اما در عمل، برای پیاده‌سازی آن خصوصاً در کشورهای درحال‌توسعه مشکلات بسیاری وجود دارد. هدف پژوهش حاضر بررسی و اولویت‌بندی عوامل اصلی مدیریت شهری با رویکرد جهادی در میزان موفقیت پروژه‌های عمران شهری (نمونه موردی: شهرداری‌های استان چهارمحال و بختیاری) است. تحقیق حاضر به لحاظ هدف، کاربردی و از لحاظ نحوه اجرای تحقیق از نوع توصیفی-علّی و به لحاظ جهت-گیری توسعه‌ای می‌باشد. روش گردآوری اطلاعات میدانی–پیمایشی است. شیوه نمونه‌گیری در این تحقیق روش نمونه‌گیری سهمیه‌ای است و 60 پرسشنامه تنها در بین افرادی که دارای تخصص، تجربه و آگاه به مسئله بودند توزیع گردید که از این تعداد 50 نفر به پرسشنامه‌ها پاسخ دادند. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه‌ای محقق ساخته است که روایی صوری پرسشنامه توسط اساتید مدیریت و استاد راهنما و روایی محتوایی توسط چند نفر اعضای جامعه آماری مورد تائید قرار گرفت. پایایی پرسشنامه نیز با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ برای پرسشنامه بالاتر از 7/0 گزارش شد. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از روش یافتن میانگین و وزن‌دهی ذهنی داده‌ها و با استفاده از روش تاپسیس انجام شد و به بررسی پاسخ سؤالات این تحقیق پرداخته‌شده است که درنهایت 9 عامل مهم شناسایی و به ترتیب اولویت دسته‌‌بندی شدند. علاوه بر این یافته‌های پژوهشی نشان می‌دهد که عوامل اصلی مدیریت‌شهری با رویکرد جهادی به ترتیب اولویت شامل برنامه‌ریزی واقع‌گرایانه و انتخاب پیمانکار مناسب؛ پیچیدگی‌های طراحی پروژه؛ حمایت و پشتیبانی مدیران ارشد؛ تعیین شرایط محدودیت‌ها و امکانات موجود؛ تجربه‌ از پروژه-های گذشته؛ واضح بودن اهداف و شناسایی دقیق پروژه و انتخاب مناسب پروژه؛ عدم تأخیرات و اشتباهات در تهیه مدارک و نقشه‌ها؛ تخصیص مناسب و کافی بودجه و منابع و پرداخت به‌موقع به پیمانکار؛ مشوق‌ها و جریمه از سوی کارفرما می‌باشند.

چکیده یکی از مسائل مهم شهرداری‌ها در سراسر جهان، کسب درآمد پایدار جهت تأمین هزینه خدمات شهری است. اتکای بیش از حد بسیاری از شهرداری‌ها به درآمدهای ناپایدار، شهرداری را با مشکلات مالی مواجه ساخته است. مطالعه منابع درآمدی پایدار شهرداری‌های جهان و استفاده از تجارب شهرهایی که ساختاری مشابه با شهر شاهین‌شهر دارند تا حدودی می‌تواند راهگشای مشکلات شهرداری شاهین‌شهر باشد. پژوهش حاضر در سطح شهر شاهین‌شهر (چارچوب مکانی تحقیق حاضر) انجام شده است. نوع تحقیق، کاربردی و روش بررسی آن توصیفی-تحلیلی است. جمع‌آوری اطلاعات نیز با دو روش اسنادی و مطالعاتی میدانی نیز جهت بررسی علل کاهش درآمدها و افزایش هزینه‌های شهرداری، از شهرداری شاهینشهر صورت گرفته است. در این راستا ابزار مطالعاتی در مرحله اول کتاب، مجلات معتبر و مرتبط، ماهنامه‌ها، پایان‌نامه‌ها و غیره می‌باشد و در مرحله بعد با بهره‌گیری و تحلیل داده‌های مرتبط با عملکرد درآمد و هزینه‌های شهرداری شاهین‌شهر در دوره‌های مختلف که از شهرداری اخذ گردید، به بررسی و مطالعه شهرداری شاهین‌شهر از نظر ابعاد مالی و درآمدی پرداخته شده است و درنهایت با توجه به شرایط موجود شهرداری و شهر شاهین‌شهر به ارائه راهکارهایی در زمینه درآمدزایی پایدار و مستمر برای شهرداری شهر شاهین‌شهر پرداخته می‌شود. نتایج نشان می‌دهد درآمد ناشی از عوارض عمومی (عوارض مستمر) به‌طور کلی جزء درآمدهای پایدار به‌حساب می‌آید که از جمع این بخش بیشترین درآمد را عوارض فروش کالا و خدمات و عوارض آلایندگی دارا است

چکیده بحران کیفیت، در شرایط کنونی یکی از چالش‌های عمدۀ شهرهای ما و یکی از دغدغه‌های اساسی تصمیم‌گیران، مجریان و استفاده‌کنندگان محیط‌های شهری است. با توجه به اهمیت مسأله "کیفیت" و افزایش سریع شهرنشینی، چنانچه برنامه‌ها و مداخلات کالبدی در شهرها همچون گذشته بدون توجه لازم به دانش طراحی شهری و بدون ملحوظ نمودن نظام‌مند آن در مراحل مختلف تصمیم‌گیری صورت پذیرد، هیچ‌گونه تضمینی برای دستیابی به محیط‌های دارای کیفیت طراحی شهری مطلوب وجود نخواهد داشت. در واقع طراحی‌شهری می‌تواند به ارتقاء کیفیت زندگی ساکنان شهر کمک شایانی کند. هدف اصلی پژوهش ارتقاء کیفیت زندگی ساکنان محله شیخ‌بهائی با در نظر گرفتن معیارها و مؤلفه‌های طراحی‌شهری می‌باشد. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی می‌باشد که با بهره‌گیری از اسناد کتابخانه‌ای، مشاهدات مستقیم از فضا و همچنین برداشت‌های میدانی انجام شده است. روند پژوهش شامل بررسی مبانی نظری، استخراج معیارهای مورد نیاز و تحلیل محدوده مورد مطالعه براساس بررسی‌ها و مشاهدات انجام شده با استفاده از روش SWOT می‌باشد که درنهایت اهداف و سیاست‌های اجرایی پیشنهاد گردیده است. نتایج حاصل از پژوهش نشان می‌دهد که مؤلفه‌های طراحی شهری در محدوده موردنظر دارای نقاط ضعف و کاستی‌هایی می‌باشد که راهکارهایی با اهداف ارتقاء کیفیت عملکردی، زیباشناختی و زیست‌محیطی به‌منظور رسیدن به هدف نهایی که بهبود کیفیت زندگی ساکنان می‌باشد، ارائه گردیده است.

چکیده چکیده
کیفیت عرصه عمومی شهرهای ایران به‌جز تعداد معدودی بسیار نازل است. حوزه‌های مرکزی شهرها نیز به مراتب اوضاع اسفناک‌تری دارند تا جایی که در فضای مدیریتی شهرها به نام بافت فرسوده شناخته می‌شوند. چهره آشنای این حوزه‌های سکونتی را علیرغم امتیازهای فراوانی که دارند و به سابقه تاریخی و هویتشان در کل شهر برمی‌گردد، ساختمان‌های مخروبه، کوچه‌های آلوده و معابر ناامن تشکیل می‌دهند. اهالی به محض اینکه بتوانند مهاجرت می‌کنند. اقتصاد محلی به جز لبه‌های بازار راکد است، نوسازی و تعمیرات جذابیتی ندارد، زمین و ملک ارزان است، اوضاع اجتماعی و فرهنگی در پایین‌ترین سطح قرار دارد و زیرساخت‌های خدمات شهری ناقص و یا معیوب است.
بنابراین، فضاهای شهری با در نظر گرفتن ارتقاءامنیت از طریق طراحی به‌منظور مقابله با جرم و ایجاد امنیت در جامعه باید در قلب برنامه‌ریزی جای گیرد. این رویکرد چه در زمان انجام عملیات نوسازی و چه پس از آن باید مورد توجه قرار گیرد. هنگامی که توسعه کامل گردد در صورت بی‌توجهی به قابل دفاع کردن فضاهای شهری فرسوده، فرصت اصلی برای گنجاندن اقدامات پیشگیری از جرم از دست رفته است و هزینه اصلاح یا تغییرات نامناسب توسعه، بسیار بیشتر از هزینه انجام اقدامات مذکور در ابتدای کار می‌باشد